కిన్నెరసాని

తెలుగు != ఉద్యోగావకాశాలు ?? ఎల్లప్పుడూ కాదు

2010-10-27T09:00:00.003+05:30

ఇవాళ హిందు దినపత్రికలోని ఉద్యోగావకాశాల ఎడిషన్ లో ఈ ప్రకటన వచ్చింది.

ఓక సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్ మినహా, మిగతా అన్నీ సాంకేతిక/ఉన్నత విద్య ఉద్యోగాలే. ఈ ప్రకటనలో కింద ఇచ్చిన "KNOWLEDGE OF TELUGU IS ESSENTIAL FOR ALL POSTS" అన్నది గమనించవలసిన విషయం. ఈ ప్రకటన చూసి నాకు చాలా ఆనందం కలిగింది. మనమెన్ని విధాలుగా నడుంబిగించి తెలుగు కోసం ప్రయత్నాలు చేసినా, "అవసరం" ప్రజల్ని తెలుగు వైపు మరల్చినంతగా అవి ప్రభావితం చేయలేవేమో అని అనిపిస్తుంటుంది. తెలుగు తెలిసుంటే మంచిది అనో, ఇంకోటో కాకుండా, "ESSENTIAL" అని ప్రకటించిన ఆంధ్రా షుగర్స్ యాజమాన్యానికి ఓ తెలుగువాడిగా వందనం.

తెలుగు వెలుగు ఆరనీకు - ఋషిపీఠం లో సామవేదం సంపాదకీయం

2010-09-18T23:07:00.002+05:30

తెలుగు భాషకి ప్రాచీన హోదా కలిగించాలని మనవారు శతధా ప్రయత్నించారు. దక్కినట్టే దక్కి పక్కకి వెళ్ళింది. సృష్టికి పూర్వమే తమ భాష ఉండేది - అనగలిగిన అతివాదులైన తమిళసోదరులు, మరొక దానిని అభివృద్ధి చెందనివ్వని అసహనాన్ని, రాజకీయ ప్రాబల్యంతో సాఫల్యం చేసుకుంటున్నారు. ఈ దశలో మన తల్లి పలుకుకి తొలి ఘనతను సాధించడానికి మరిన్ని కుస్తీలు పట్టకతప్పదు.

అది అలా ఉంచి - ప్రాచీన హోదా కన్న, ప్రస్తుతం ఈ భాషను బ్రతికించే ప్రయత్నం ఎంత మాత్రం జరుతుతోంది? ఆలోచించవలసినదే. తెలుగు మాట్లాడే రాష్ట్రంలోనే ప్రాథమిక పాఠశాల స్థాయి నుండి తెలుగుని పకలనివ్వకుండా, చదవనీయకుండా చేస్తున్న ’స్కూల్స్’ కుప్పలు తెప్పలు. పైగా తెలుగు అన్నా, రాసినా, చదివినా శిక్షించే విధానాలు కోకొల్లలు. తమ పిల్లలు తెలుగు మాట్లాడితే విలవిల్లాడిపోయే ’మమ్మీ, డాడీలు’ అసంఖ్యాకం. ఈ స్థితిలో ’ఒకనాటి భాష’ అని అనుకొనే రోజులు వస్తాయేమోనని భయం కలుగుతుంది.

ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవచ్చు - కోవాలు కూడా. కానీ తెలుగును తగల బెట్టడమెందుకు? కుప్పతగలబెట్టి పేలాలు ఏరుకోవడం - అనే సామెత చందం.

అమెరికా పర్యటనలో తెలుగుతనాన్నీ, భారతీయతనీ పరిశీలిస్తూ సాగిన సందర్భంగా - మనవారి అభిమానం నన్ను అబ్బుర పరిచింది. సుదూరం వల్ల ఏర్పడినది - అనుకోవాలా? లేక విలువ తెలిసిన వివేకవంతులు - అని భావించాలా?

టెక్సాస్ రాష్ట్రంలోని ఆస్టిన్‍లో ఒక చోట అనేక మంది పిల్లలు సుమతీ, వేమన, భాస్కర, కుమారీ శతకాలలోని పద్యాలను ధారాళంగా పుస్తకాపేక్ష లేకుండా చదివారు. వారు మామూలుగా చదివే అమెరికన్ చదువేకాక, తల్లిదండ్రుల ద్వారా వీటిని కూడా నేర్చుకుంటున్నారు. దీని బట్టి ఇంటి బాధ్యత ఏమిటో ఇక్కడి డాడీమమ్మీలు గ్రహింతురుగాక!

మరొకచోట (కాలిఫోర్నియా) సంప్రదాయపు వస్త్రధారణలో ఒక యువతి తేటతెలుగు మాట్లాడుతుంటే, "ఆంధ్రదేశంలో మీ ఊరు ఏదమ్మా?" అని అడిగాను. "నేను ఇక్కడే పుట్టి పెరిగాను. తెలుగు ఇంట్లోనే నేర్చుకున్నాను. చిన్నతనం నుండి మా ఇంట్లో అమ్మా నాన్న తెలుగు మాట్లాడడం వల్ల నాకు తెలుగు అబ్బింది" అని చెప్పిందా అమ్మాయి.

ఆమె తెలుగులో తడబాటు, అమెరికాయాస లేదు. సాధారణంగా అక్కడా ఇక్కడా కూడా ఒక భ్రాంతి వుంది. ఇంట్లో తెలుగు, స్కూల్లో ఇంగ్లీషయితే పిల్లలు అయోమయమవుతారనీ, అందుకే ఇంట్లో కూడా ఇంగ్లీషే మాట్లాడాలని - స్కూల్ అధికారులు ’పేరెంట్స్’కి శ్రీముఖాలు పంపుతుంటారు. కానీ అది తప్పుడు అభిప్రాయం.

"నా చిన్నప్పుడు మా తల్లిదండ్రులకి కూడా ఇలాంటి ’నోటీసులు’ వచ్చాయి. కానీ మా నాన్న’ఇంగ్లీష్ రాకపోయినా ఫరవాలేదు. మా అమ్మాయి ఇంట్లో తెలుగే మాట్లాడుతుంది’ అన్నారు. నేను ఇంగ్లీషు చదువుకున్నాను. ఆ భాషని అనర్గళంగా మాట్లాడగలను. తెలుగు కూడా శుభ్రంగా మాట్లాడతాను, వ్రాస్తాను’ అని చెప్పిందా తల్లి.

అందరూ కాకపోయినా, చాలామంది అమెరికాలో పుట్టిన తెలుగు యువత ఇటువంటి వారు అనేక చోట్ల కనబడ్డారు. దానికి తోడు ప్రతివారం ఆలయాల్లో తెలుగు, తమిళం వంటి భారతీయ భాషల్ని నేర్పుతున్నారు.

మన ఆలయాలు అమెరికాలో సంస్కృతి పరిరక్షణ కేంద్రాలు - అని నిర్వచించవచ్చు.

ముఖ్యంగా ’సిలికానాంధ్ర’ సంస్థవారు అమెరికాలో 15 రాష్ట్రాల్లో ’మనబడి’ పేరుతో తెలుగును నేర్పుతున్నారు. ఎందరో నేర్చుకుంటున్నారు. దీనిని నిర్వహిస్తున్న మన వారందరికీ చేతులు జోడించి నమస్కరించాలి.

ఇలాంటి ’మనబడులు’ ఇప్పుడు మన రాష్ట్రంలో నిలకొల్పాలి. విద్యావ్యాపార సంస్థలలో తెలుగు నలిగిపోతున్న ఈ సమయం లో, ప్రభుత్వాలు నిద్రపోతున్న తరుణంలో భాషని బ్రతికించే మార్గాలు యోచించాలి. ఏడాదికోసారి మాతృభాషాదినోత్సవాలు జరిపించి చేతులు దులుపుకుంటున్న క్షుద్రరాజకీయులతో నిండిపోయిన ప్రభుత్వం వల్ల భాష బ్రతకదు. వారికి చిత్తశుద్ధే ఉంటే తెలుగును ప్రధాన విషయంగా పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో ప్రవేశపెట్టేవారు. తెలుగు నేర్పేవారు కూడా "యిజాలు"గా తెలుగు
సాహిత్యాన్ని ముక్కలు చీసి విద్యార్ధుల తలల్ని విషమయం చేయకుండా జాగ్రత్తపడాలి.

అమెరికా లో రాష్త్రీయ,జాతీయ స్థాయిలలో ’స్పెల్లింగ్’ పోటీలు నిర్వహిస్తున్నారు. దీని బట్టి అంగ్లభాషా పటిష్ఠతకు వారు చేస్తున్న కృషి తెలుస్టోంది .మన రాష్త్ర ప్రభుత్వాలు , స్వచ్చంద సంస్థలు కూడా తెలుగు ఉచ్ఛారణ, పదాల శుద్ధతపై ఇటువంటి పోటీలు నిర్వహించే యోచన చేయాలి.

ప్రథమంగా ఇంట్లో తల్లిదండ్రులు వారి చిన్ననాటి పాఠ్యపుస్తకాలను గుర్తుతెచ్చుకొని పిల్లలకి నేర్పాలి. నేటి పాఠ్యపుస్తకాల్లో ’వాదాల’ జబ్బు ముదిరిన అధ్యాపకుల వల్ల తెలుగు శోభ తగ్గిపోతోంది.రకరకాల తర్కాలు చేసి తెలుగుపై విరక్తిని పుట్టిస్తున్న అచార్యుల నుండి కూడా తెలుగును కాపాడాలి.

చూస్తూ వుంటే - కొన్నాళ్ళకి ఆంధ్రం నేర్పడానికి అమెరికా నుండి ఆచార్యులు రావలసి వస్తుందేమో!

బర్కిలీ లాంటి విశ్వవిద్యాలయాల్లో తెలుగు నేర్చుకొంటున్న పాశ్చాత్యులు ఉన్నారని విని మురిసిపోయాను.అన్నమయ్య పాటలు స్తోత్రసాహిత్యం,నాట్యం... మొదలైన కళల్ని నేర్చుకోవడం వల్ల కూడా తెలుగు బతుకుతోంది. ఈ పద్ధతుల్లోనైనా పిల్లల్లో తెలుగు జీవింపచేయాలి.

నేటి విద్యావిధానం బారతీయ భాషల్ని, భారతీయతనీ ధ్వంసం చేసేందుకు సంకల్పించుకున్న విదేశీభావుకుల హస్తాల్లో ఉంది. భారతదేశంలో భారతీయతకు మనుగడ లేకుండా చేయాలనుకొంటున్న ఎడమవంక వారి కుటిలత్వం చదువుల తల్లిని బాధిస్తోంది.

ఇన్ని అవరోధాల నడుమ - ఒక మహానాగరక సంస్కార భాషని సజీవంగా ఉంచే ఉద్యమాన్ని చేపట్టాలి

- సామవేదం షణ్ముఖ శర్మ
-----------------------------------------------------------------------------------
ఋషిపీఠం ఆధ్యాత్మిక మాస పత్రికలో సామవేదం షణ్ముఖ శర్మగారి ఈ మాసం సంపాదకీయం బ్లాగరులతో పంచుకుందామని.

సుందరి - సుబ్బారావు

2010-08-08T15:07:00.002+05:30

సు: ఎవరితోటోయ్ మాట్లాడుతున్నావు ఫోనులో? అత్తయ్యగారితో నేనా? పైగా “ఈ మధ్య అస్సలు మాట వినట్లేదు” అనికూడా అంటున్నావు, నా గురించేనా?

సుం: విన్నారూ.... అవును మా అమ్మతోనే....... మీ గురించే మాట్లాడుతున్నాను, ఇంకెవరిగురించి మాట్లాడతాను... ఏ మాట్లాడకూడదా...

నేనలా అన్నానా? సరేలే.... ఏంటి ఇడ్లీ పిండి రుబ్బుతున్నావా? అన్నట్టు నిన్న మిక్సీ పాడయ్యింది కదా? నేను కూడా ఓ చెయ్యేసాను, అయినా అది బాగవ్వలేదు...... ఎంచేసావేమిటి?

ఆ, నేనేం చేస్తానూ... కాస్త పాతబడింది కదా, కొంచెం మొరాయిస్తోందని, గట్టిగా ఓ దెబ్బ వేసాను, మాట వినడం మొదలెట్టింది. ఇప్పుడు సరిగ్గా పనిచేస్తోంది.

పాపం, గేదె కష్టాలు...

2010-01-24T18:02:00.005+05:30

ఎఱ్ఱగడ్డ వంతెన దగ్గర కనిపించిందీ దృశ్యం మాకు ఇవాళ. పాపం ఆ గేదె ఎంత ఇబ్బంది పడుతూ అలా మెడ వేలాడేసుకుంటూ కూర్చుందో.....

ఇదివరకు ఒకట్రెండు సార్లు ఇలా గేదెని, దాని దూడని తీసుకెళ్లడం చూసాను. సాధారణంగా గేదెని నుంచోపెట్టి, అది కదలకుండా అన్ని వైపులా కట్టి, మెడకి ఇంకాస్త పకడ్బందీగా బంధం వేసి, బండికి కడతారు. పాపం ఈ గేదెకి కాళ్లు నెప్పట్టి కూర్చోవాలని ప్రయత్నించిందేమో. ఇలా మెడ వేళాడేసుకుంటూనే అది కూర్చుని ఎంత దూరం ప్రయాణం చేస్తొందో.....

ఫోటో క్రిడిట్స్ - మా ఆవిడ

కోతి కొమ్మచ్చి, ఈ మధ్యనే పాల్గొని, ఆడాను....

2010-01-06T08:26:00.003+05:30

నండూరిగారూ నేనూ మానేసిన ఆరునెలలు తరవాత వీక్లీసేల్సు 85 వేలకి పెరిగాయి.
మేం వచ్చిన ఆర్నెల్లలో ఇరవై వేలు పెరిగింది అని కొత సంపాదకవర్గం లేని మీసాలు మెలేసి, వాటికి మైనం పూసి వాటిమీద నిమ్మకాయలు నిలబెట్టింది. యువరాజు ఔనన్నట్లు మందహాసం చేశారు.
చిన్న కో.కొ. జోకు:
హాలీవుడ్ లో ఒక జంట పెళ్ళయిన ఎనిమిది మాసాలకే విడాకులిచ్చుకుంది. ఆ పిల్ల వెంటనే ఇంకో మంచి కుర్రాడిని పెళ్ళాడింది. తొమ్మిదోనెల నిండాగానే కొడుకుని కన్నది. కొత్త మొగుడు మీసాలు మెలేశాడు.
"రికార్డు! పెళ్ళయిన ఒక్క నెలలో కొడుకుని కన్నాను!" అని. నీచోపమానం. సారీ చెరిపెయ్యండి.

రెండో రాజీనామా తరవాత సంపాదన కుళాయి ధార సన్నబడింది.
-------------------------------------------------------------------
ఇది కోతి కొమ్మచ్చి మొదటి భాగం ముగింపు, రెండో భాగానికి పలకరింపు.
బాపు - రమణల స్వీయ చరిత్ర.
రమణ రాతలు, బాపు గీతలు
ఎన్నో జోకులు, వాటికి బొమ్మల షోకులు
విషయాలు పాతవి, కాని ఎంతో కొత్తగా వినిపిస్తాయి.
మరి మొదటి భాగం అలా ముగిస్తే... మొదలవ్వడమేమో, ఇలా మొదలయ్యింది.
-------------------------------------------------------------------
గడచిపోయిన కష్టాల కథ - ఈదేసిన గోదావరి - దాటేసిన గండం - తార్రోడ్డుమీద ఎండలో జోళ్ళు లేకుండా నడిచి నీడకు చేరిన కాళ్ళు - ఈ కష్టలు అనుభివిస్తున్నప్పుడు బాధగానే వుంటుందిగాని, అవి దాటిపోయాక - వాతిని తలుచుకోవడం - వినేవాళ్ళకి అనుభవాలుగా చెప్పడం - ఆ హాయికి కొత్తావకాయ కూడా సాటిరాదు - అందుకే గతకాలము మేలు వచ్చుకాలముకంటే అన్నారు పెద్దలు...."
-------------------------------------------------------------------
రెండో భాగం (ఇం)కోతి కొమ్మచ్చి ఈ మధ్యనే విడుదలయ్యింది. మొదటి భాగం ఇప్పటికే నాలుగు ముద్రణలు ముద్రించుకుంది..... ముద్దుగా మరెన్నో ముద్రణలు ముద్రించుకుంటుంది కూడా....
మీరింకా చదవలేదా? ప్చ్, మీకు నా సానుభూతి.

శబ్దార్థ సర్వస్వం - 3,80.000 పేజీల వ్రాత ప్రతి

2010-01-02T23:09:00.005+05:30

ఓ వేమన పద్యం (గుణయుతునకు) కోసం గూగులమ్మని అడగ్గా అది మూడు ఫలితాలన్నిచ్చింది. వాటిలో రెండు ఫలితాలు "ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంధాలయం & పరిశోధనాలయం" వారి వెబ్సైటులోవి. ఈ వెబ్సైటుని నేను మొదటి సారి చూస్తున్నాను. ఇదేదో విలువైన భాండాగారమల్లే వుందే అని దానిని చూడ్డం మొదలెట్టాను.అక్కడే కనిపించింది నాకు, "శబ్దార్ధ సర్వస్వం".

"శ్రీ పరవస్తు వెంకట రాంగాచారి గారి శబ్దార్ధ సర్వస్వం అనే సంస్కృత రచనని సర్వ సంగ్రహ నిఘంటువుగా పేర్కొనవచ్చును. ఈ రచన అన్ని విషయాల గురించి సంస్కృత భాషలో విశదపరుస్తుంది. ఈ రచన కాస్తకాస్తగా ముప్పై అయుదేళ్ల కాలావధిలో రాస్తూ పోయినప్పటికీ, ఆయన తన జీవితకాలంలో పూర్తి చేయలేకపోయారు. ఈ పుస్తకం అచ్చయి ఉండి ఉంటే సంస్కృత భాషకే తలమానికమయ్యేది, శాశ్వతంగా నిలిచేది" అని ఈ పుస్తక పరిచయంలో అక్కడ రాసారు.

బావుంది, అని ఇంకాస్త లోతుల్లోకి వెళ్లాను. అక్షరాలా మూడు లక్షల ఎనభై పేజీల వ్రాత ప్రతి !!! 1865లో ప్రారంభించి ముప్పైఐదేళ్ల పాటు కొంచెం కొంచెంగా రాస్తూ కూడా అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోయిందిట. ఈ ఉద్గ్రంధాన్ని ఈ సంస్థ digtise చేస్తోంది. ఇప్పటికి నూటయాభై భాగాలుగా digtise చేసారు. ఈ పుస్తకం సంస్కృత పుస్తకమే అయినా, అది రాసినది తెలుగు లిపిలో. ప్రయత్నిస్తే, ఆ చేతిరాత చాలా మటుక్కు నేను (తెలుగు చేతి రాత చదివి, రాసి ఓ పుష్కర కాలమయ్యింది) కూడబలుక్కుని చదవగలుగుతున్నాను. నేను చూసిన ఓ 10-15 పేజీల వరకు, పుస్తకం కూడా బాగానే కాపాడిపడినట్టు లెక్క.

కేవలం అ, ఆ అక్షరాల వరకు దీనిని అచ్చేసారుట. దానికే 650 పేజీలయ్యాయి. ఆ అచ్చు పుస్తకంకూడా వీరి దగ్గర వుంది.

35 సంవత్సరాల్లో 3,80,000 పేజీలంటే, దాదాపు రోజుకి ముప్పై పేజీలు రాసారన్నమాట ఆ మహానుభావుడు. ఈ పుస్తకం ఎంత గొప్పదో ఊహించడానికి కూడా నాకు అర్హత లేదేమో అనిపిస్తోంది. ఈ కొత్త సంవత్సరం నేను తీసుకున్న నిర్ణయం, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలంలో ఉన్న ఈ సంస్థకి వెళ్లి ఈ పుస్తకాన్ని చూసిరావాలి.

ఈ పుస్తకం మొత్తం చేతనయినంత తొందరగా వీకీ మూలం లాంటి చోటుకి చేరి, యావత్ప్రపంచానికీ వెతికేందుకు అందుబాటులోకి రావాలని ఆకాంక్ష.

ఇప్పటివరకూ digitise చేయబడిన నూటయాభై భాగాలు.

భూదేవి బుగ్గల సిగ్గులు

2009-01-14T20:11:00.006+05:30

ఇవి 2005 సంక్రాంతికి, మా పాత రీలు కెమేరాతో తీసిన ఫోటోలు...

భూదేవి బుగ్గల సిగ్గులు
మా అమ్మ రంగుల ముగ్గులు

మా ఇంటి కొచ్చె గోమాత
సిరిసంపదలిచ్చు భాగ్యదాత

అందరికీ సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు

వరంగల్ ← ఓరుగల్లు ← ఒరు + కల్ !!! తమిళ్ ??

2009-01-14T12:46:00.007+05:30

మొన్నటి హిందు వార్త పత్రిక మెట్రొప్లస్ అనుబంధంలో వరంగల్ గురించి ఒక వ్యాసం ప్రచురించారు. అందులో వరంగల్ పూర్వ నామం ఓరుగల్లు అని, ( తెలిసిన విషయమే ) ఏకశిలానగరమనీ ( ఇదీ చదువుకున్నదే ) చెప్తూ, ఓరుగల్లు అన్న పేరు ఒరు + కల్ అన్న పేరుకి రూపాంతరం అని వుంది !!! అరె, ఇది తెలీదే !!! చిన్నప్పుడు వరంగల్ గురించి పుస్తకాల్లో చదువుకున్నాను, పెద్దయ్యాక నాలుగేళ్లు వరంగల్లోనే చదువుకున్నాను, అయినా కూడా ఎప్పుడూ ఈ విషయం తట్టలేదు, తెలియలేదు !!! మనకు చాలా అనుబంధం ఉన్న దాని గురించి, బాగా దగ్గరైన దాని గురించి ఓ కొత్త విషయం తెలిస్తే ఇలానే ఉంటుందేమో.....

సరే, ఇక విషయానికి వద్దాము. నిజమే, ఓరుగల్లు అన్నది ఒరు + కల్ అన్నదానికి రూపాంతరమన్న విషయం అంగీకరింపదగినదే. అర్థపరంగా, తమిళంలో ఒరు = ఒక, కల్ = రాయి/శిల కూడా సరైనదే. పైగా, వరంగల్లుకి ఏకశిలానగరమనే పేరుకూడా జగద్విదితమే. మరయితే, మన వరంగల్ తమిళ మూలంతో ముడిపడిన ఊరా? కల్ అన్న పదం ఒక్క తమిళంలోనే కాదు, కన్నడ, మలయాళంలో కూడా రాయి అన్న అర్థంలో వాడతారు. అంతే కాకుండా మన ఆంధ్రదేశంలో కూడా అక్కడక్కడ (ఎక్కడ??) రాళ్లుప్పుని కల్లుప్పు అని వ్యవహరించడం కద్దు. సి.పి. బ్రౌణ్ నిఘంటువులో కూడా రాయితో బాటు కల్లు అన్న పదం ఉంది. కాబట్టి తమిళ మూలం కాదందామా? కాని, ఒరు అన్న పదం తమిళం కదా, కాబట్టి వరంగల్లు ఊరికి ముందెప్పుడో తమిళ ములాలు ఉన్నాయా? ఈ ఉరుకి తమిళానికి లంకె నాకయితే అంతుపట్టట్లేదు.

ఈ విషయం ఆలోచిస్తుంటే, ఇంకో ప్రశ్న కూడా పుట్టింది. కల్ అన్న శబ్దం మిగిలిన మూడు ద్రావిడ భాషల్లోను రాయికి వాడుతున్నారు. కాబట్టి కల్ అన్న పదానికి ద్రావిడ మూలం ఉండేవుంటుంది. సంస్కృతంలోనేమో శిల అంటాము, హిందీలో పత్థర్ అంటాము. మరి, మనం తెలుగులో వాడే "రాయి"కి మూలమేమిటి? దీనిబట్టి, రాయి అన్నది అచ్చ తెలుగు పదమా?

ప్రస్తుత విషయానికి కాస్త అప్రస్తుతమైనా.... వరంగల్ గురించి, కాకతీయ సామ్రాజ్యం గురించి తలుచుకున్నప్పుడల్లా ఓ ఆలోచన కలుగుతుంటుంది. అసలు కాకతీయ సామ్రాజ్యం ఏ పద్దెనిమిదో శతాబ్దం దాకానో కొనసాగుంటేనా, మన తెలుగు - ఆంధ్ర కీర్తి ఇంకోలా ఉండేదమో.... ఇంకో సెట్టు అష్టదిగ్గజాలు, ఓ నలుగురైరుదుగు శ్రీనాథులు, అరడజను రామప్ప, వేయిస్థంభాల గుళ్లు, ఓ రెండు మూడు పేద్ద కోటలు, కీర్తి తోరణం లాంటి ఇంకొన్ని గొప్ప శిల్ప సంపదలు .......

అన్నింటికీ మించి, ఈ తెలంగాణా ఆంధ్ర అనే బేధభావాలకి తావే ఉండేది కాదు కదా.....

హెప్చ్, కాని ఇది చరిత్ర, మనం మార్చలేము కదా.

శ్రీవారికి (సత్యభామ) ప్రేమ లేఖ

2009-01-01T09:34:00.001+05:30

ఈ మధ్య మా స్నేహితుల మధ్య మాటల్లో (mails లో) "శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ" చిత్రంలో హీరోయిన్ లేఖ రాసే పాట ప్రస్తావనకి వచ్చింది. జానకి గారు పాడిన తీరు, ఆ పాటని చిత్రీకరించిన విధానం చాలా బావుంటాయి. అయితే, విషయమేమిటంటే, ఆ పాట మొదట్లో వచ్చే లేఖకి ప్రేరణ సత్యభామ రాసిన లేఖ. కూచిపూడి సంప్రదాయానికి మకుటాయమానమైన భామాకలాపం లో సత్యభామ రాసే లేఖే ఈ ప్రేమ లేఖ.

అభిరుచి ఉన్నవారికోసం ఆ లేఖ పూర్తి పాఠం క్రింద పొందుపరిచాను. దాని కన్నా ముందు, ఆ లేఖని (abridged version) వినండి.

-------------------------------------------------------------------------
శ్రీమద్ రత్నాకర పుత్రికా ముఖారవింద మరందపాన వినిశిత మిళిందాయమాన.....

శ్రీరాజగోపాలస్వామి వారి చరణారవిందములకు సత్యభామ నిటల ఘటిత కరకమలయై అనేక సాష్టాంగ దండ ప్రణామములు ఆచరించి, శాయంగల విన్నపములు........

మజ్జనకుండగు సాత్త్రాజిత్తు నన్ను మీకిచ్చి వివాహంబొనరించిన ప్రభృతి, వజ్రవైఢూర్య నీలగోమేధిక పుష్యరాగ స్తగిత నానావిధ చిత్రవిచిత్ర జంబూనద రత్న నిర్మితంబగు హంసతూలికా తల్పంబున దివ్యమంగళవిగ్రహాకారులై గాఢాలింగనంబొనరించి, ఉపరతి సమరతులన్ దేలుచున్న సమయంబున తమ చిత్తంబా రుక్మిణీ సతియందు సంపూర్ణముగా నునిచి ప్రాణసఖి యగు నాయందు నిర్దయత్వంబున కఠిన మనస్కులై విడనాడియున్న నాటినుండి, మారుండు క్రూరుండాయె, మలయానిలుండు కాలాంతకుండాయె, తుమ్మెదలు తలద్రిమ్ముపుట్టించె, చంద్రుండు అనలుండాయె. నన్నీ క్రూరాత్ములబారిన్ బడద్రోసి మన్మందిరమ్మునకు విచ్చేయక, నావంటి అబల యెడ చలముబూనుట ధర్మంబుకాదూ.......

కాన, నన్ను కరుణించి ఇచటకు విచ్చేసి మకరకేతన కేళిన్ దనిపి సంతసం బొనరింప ప్రార్థింతుదాన.....

చిత్తజుని బారికోర్వక త్తతరబడి వ్రాసినాను, తప్పో ఒప్పో చిత్తమున కోపముంచక ఇత్తరి బ్రోవంగ రావె ఇవియే ప్రణతుల్.....
ఇట్లు నీ ప్రాణ సఖి
--- సత్యభామ.
----------------------------------------------------------------------------------

మరి, ఇంత పెద్ద లేఖ చదివాక ఫలశృతి లేక పోతే ఎలా?
ఫలశృతి: తెలుగు బ్లాగు బ్రహ్మచారులందరికీ తమ తమ అభీష్ట సత్యభామలు శీఘ్రమే సిద్ధిరస్తు. తథాస్తు :-)

మరైతే, ఈ టపా బ్రహ్మచారులకేనా అనడుగుతారా? మాలాంటి, కాదు కాదు మనలాంటి గృహస్తులకేమి లేదా? ఎందుకు లేదు, మనలాంటి వాళ్లకి ఆదర్శమైన రాముడుండనే ఉన్నాడుగా. ఈ మధ్యనే మా స్నేహితుని ద్వారా దొరికిన ఇళయారాజ ఆణిముత్యం, ఆ సీతారాముల మీద ఓ అద్భుతమైన పాట మనందరి కోసం.....

పైన ఇచ్చిన పాట పూర్తిగా ఇక్కడుంది.

పనిలో పనిగా, అంతర్జాలంలో తెలుగు వ్యాప్తికై మొన్నీమధ్యనే హైదరాబాదులో దిగ్విజయంగా జరిగిన కార్యక్రమం కలిగించిన ఆనందంతో, ఈ కృషి ఇంతింతై, వటుడింతై అన్నచందాన మరింత వృద్ధి చెందాలని కోరుకుంటూ, అందరికీ నూతన ఆంగ్ల సంవత్సర శుభాకాంక్షలు.

అటో, ఇటో, ఎటో.... బెంగుళూరు ఆటో

2008-11-02T22:52:00.001+05:30

ఇప్పటికే చాలా, చాలా మంది బెంగుళూరు ఆటోల గురించి బ్లాగారు.... చర్చించారు, విశ్లేషించారు, వెరచారు, అరిచారు, గిరిచారు... , మరిచారు... అయినా నేను మళ్ళీ బ్లాగుదామని నిర్ణయించాను, ఎందుకుట?

ఇదిగో, ఇలాంటి ప్రశ్నే రామ కథ రాసుకుంటున్న విశ్వనాథ గారిని "మరలనిదేల రామాయణంబన్న" అని వేస్తే, "నా భక్తి భావనలు నావి గాన" అని చెప్పుకున్నారట.

ఎవో నా ఆటో అనుభవాలు నావి కాబట్టి.....

ఎంనాయనా, రామకథకీ నీ ఆటోకథ కి పోలికా? అంత చులకనయిపోయాడా రాముడంటే, రామాయణమంటే నీకు? నువ్వేమన్నా కరుణానిధివనుకుంటున్నావా, ఇష్టమొచ్చినట్టు రాముడికి, రామకథకి పోలికలు తీసుకురావడానికి? అని అంటారా.....

అయ్యా, ఎంత మాట!!! రామాయణం కూడా ప్రయాణం గురించేనని పెద్దలు చెప్పగా విన్నాను. నేను రాసేది కూడా ఆటో ప్రయాణం గురించే నండి. అంతే నండి....

*********

ఆలస్యంగా నడుస్తున్న యశ్వంతపూర్ బండిలో వస్తున్న భార్యని రిసీవ్ చేసుకోవడానికి HSR Layout నుంచి బయల్దేరిన నాకు, "రైలు దొడ్డబళ్ళాపూర్ వచ్చిందని" SMS వచ్చింది. బస్సా, ఆటోనా అని తర్జన భర్జన పడి తాత్సారం చేస్తూ ఒక నిర్ణయానికి వచ్చేలోగా "ఎలహంక" అని SMS వచ్చేసింది. ఇక ఆలోచనలు ఆపేసి నిర్ణయం తీసేసుకోవాల్సి వచ్చింది.

"యశ్వంతపూర్ కి వస్తావా?"
"రెండొందలాభై అవుతుంది..."
"?*&^#~@$!*$&^#...."
"నాకు తెలుసు సార్, హైదరాబాద్ నుంచి యశ్వంతపూర్ కి రైలు టిక్కెట్టు 275రూ, ఇక్కడినుంచి యశ్వంతపూర్ కి రెండొందలాభై ఏంటి? అదే కదా సార్ ఆ ఫేస్ లో ఫీలింగ్? రెండొందలాభై ఏమీ జాస్తి కాదు సార్. అంత కన్నా తక్కువయితే వచ్చే లేదు."
ఇక నాకు మీటర్ మాటెత్తే ఛాన్సే ఇవ్వలేదు....
"ఇంకా నయం, రెండొందలాభై రూపాయల నెల జీతంతో తన సంపాదన మొదలుపెట్టిన మా నాన్నగారితో అనలేదు ఆటోడ్రైవరు ఈ మాట, అనుంటేనా....."

ఇంకో SMS వచ్చేలోగా, ఆటోలో ఎక్కి కూర్చుని 45 నిమిషాలలో ఉంటాను అని SMS పంపాను. ఆటో బయల్దేరింది.

అప్పుడు తీసుకున్నాను నేను ఒక ప్రతిఙ్ఞ: ఇంకో సారి బెంగుళూరులో ఆటో ఎక్కితే, మీటరు మీద వస్తేనే ఆటో ఎక్కుతాను అని.

------------------------
కొన్ని రోజుల తరువాత....

ఆటో ఎక్కాల్సిన అవసరం రావడంతో, నా ప్రతిఙ్ఞ ఒకసారి గుర్తుచేసుకుని ఔటర్ రింగు రోడ్డుమీద ఆటోలకోసం చూస్తున్నాను.
కొంచెం సేపు చూసాక ఒక ఆటో వచ్చింది.
"బసవన్....." పూర్తిగా చెప్పనుకూడా లేదు దాటి ముందుకెళ్ళిపోయాడు
ఇంకొంచెం సేపు చూసాక మరో ఆటో....
"బసవన్గుడి." ఈసారి పూర్తిగా చెప్పేదాక ఉండి, దాటేసింది ఆటో.
అసహనం పెరిగింది.... మరో ఆటో వచ్చింది. రోడ్డు మధ్యలోకెళ్ళి రెండు చేతులూ అడ్డుపెట్టి, బలవంతంగా బండి ఆపి పక్కకి లాక్కొచ్చే బెంగుళూరు ట్రాఫిక్ పోలీసులా, ఆటోని ఆపి పక్కకి పట్టుకొచ్చాను. "బసవన్గుడి కి వస్తావా?" అన్నాను. రెండు నిమిషాలు ఆలోచించి, నా మీద దయతలిచి, వస్తాను అన్నాడు. హమ్మయ్య.
కాని... వెంటనే ప్రతిఙ్ఞ, ప్రతిఙ్ఞ అని నా అంతరాత్మ ఘోషించింది.
"మీటర్, మీటర్...." అని మీటర్ వైపు చుపించాను.
"ఇల్ల సార్, అక్కడ నుంచి రిటర్న్ ఎవరు దొరకరు.... నూటాభై ఇచ్చేయండి...."
నాకు కోపం వచ్చింది.
వెంటనే మళ్ళీ ప్రతిఙ్ఞ గుర్తొచ్చింది.
కాని ఇప్పటికే వచ్చి అరగంటయ్యిందని వాచి చూపించింది.
అయినా సరే, "మీటర్ మీదయితేనే ...." అని గట్టిగా చెప్పాను.
సరేనన్నట్టు తల ఊపి మీటర్ పైకి చెయ్యివేస్తున్నాడు. నా ప్రతిఙ్ఞ నెరవేరబోతోందన్న ఆనందంలో గాల్లో రెండడుగులు పైకి లేచినట్టనిపించి.... లోపలికి ఎక్కుతున్నాను, "మీటర్ మీద యాభై ఎక్కువ ఇవ్వాలి" అని చెప్పి మీటర్ తిప్పాడు. ఒక్కసారి కిందపడ్డాను గాల్లోంచి. దిగి ఇంకో ఆటో చూసుకునే సహనం, పట్టుదల, సమయం నాకు లేవు. పైగా సందర్భం కూడా లేదు. ఎందుకంటే, బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం ఏర్పడింది, ఆకాశం మేఘావృతమయ్యింది, చెదరు మదురుగా గాలులు వీస్తున్నాయి, అక్కడక్కడ చినుకులు పడుతున్నాయి, అది ఓ మోస్తారు నుంచి భారీ వర్షంగా మారే అవకాశం ఉంది కాబట్టి. ఇక్కడ మనమో మాట చెప్పుకోవాలి. భారతదేశంలో బాంబులెప్పుడు పేలతాయో, సెన్సెక్స్ ఎప్పుడు పతనమవుతుందో, ఆడవాళ్లకి షాపింగ్ కి వెళ్ళాలని ఎప్పుడనిపిస్తుందో, బెంగుళూరులో ఎప్పుడు వర్షం పడుతుందో మనం ముందుగా చెప్పలేము.
"యాభై ఎక్కువెందుకు? చాలా జాస్తి. పదిహేను ఎక్కువ తీసుకో"
"ఇల్ల సార్, ముప్పై ఐదు"....
"సర్లే, ఇరవై ఐదు ఎక్కువిస్తాను. ఇక పోనీ"

చేసేది లేక, నా ప్రతిఙ్ఞని పొడిగించాను: ఇంకో సారి బెంగుళూరులో ఆటో ఎక్కితే, మీటరు మీదయితేనే ఆటో ఎక్కుతాను + మీటర్ మీద ఒక్క రూపాయి కూడా ఎక్కువ ఇవ్వను అని.

---------------------------------------------------
మళ్ళీ కొన్ని రోజులు తరువాత.....

మార్తహళ్ళి వెళ్లాలి. ఈసారి ఎట్టి పరిస్థితులలోనైనా సరే, ఆటోవాడిది పైచేయి కాకూడదు అని పొడిగించిన నా ప్రతిఙ్ఞ మననం చేసుకుని ఆటోల దగ్గరికి వెళ్లాను.
మొదటి ఆటో.. "మార్తహళ్ళి వస్తావా?" X
రెండవ "మార్తహళ్ళి ...?" X
మూడవ
"మార్తహళ్ళి....?"
"వస్తాను.. నూరు ఇవ్వండి"
"వందెందుకు? అంతవ్వదు. అయినా మీటర్, మీటర్...."
"ఇల్ల..."
నాలుగవ
"మార్తహళ్ళి...?"
"వస్తాను..."
"మీటర్ మీదయితేనే..."
"మీటర్ మీద ముప్పై ఎక్కువివ్వాలి.."
"ఇల్ల..."
ఎలాగయినా సరే ఈ సారి నా ప్రతిఙ్ఞ నెరవేర్చుకోవాలన్న పట్టుదలతో ఉన్నాను....

ఐదవ
"మార్తహళ్ళి...."
"వస్తాను..."
"మీటర్ మీదయితేనే...."
"సరే సార్.... ఎక్కండి"
రెండడుగులు గాల్లో
"మీటర్ ఎంతయితే అంతే, ఎక్కువ ఇవ్వను...."
"ఒకే సార్, ముందు గాల్లోంచి కిందకి రండి"
ఇంకో రెండడుగులు గాల్లో పైకెగిరి, ఆటోలో కూర్చున్నాను.
మీటర్ తిప్పాడు, అప్పుడు చూసాను... మినిమమ్ 12 ఉంది.
"అదేంటి.... 12 ఉంది?"
"కొంచెం పాత మీటర్.... కన్వర్శన్ ఛార్ట్ ఉంది నా దగ్గర....."
ఎక్కడో మనసు కీడు శంకించింది.... అంతలో మార్తహళ్లిలో చేయవలసిన పని గుర్తొచ్చి, "తొందరగా వెళ్లాలి, బేగ బేగ..." అని చెప్పి పని గురించి ఆలోచించడం మొదలుపెట్టాను. ఓ పదినిమిషాలు అయ్యాకా చూసేసరికి మీటర్ 55.50 చూపిస్తోంది... అప్పుడే అంత దూరం వచ్చామా అని బయటికి చూస్తే, తెలిసిన దారిలా లేదు.
"ఏ రూట్లో వెళ్తున్నాము..."
"ఇది షార్ట్ కట్ సార్"
"అదేంటి అప్పుడే యాభై దాటింది మీటర్..."
"ట్రాఫిక్ లేని రూట్ కదా, అందుకే ఫాస్టుగా వెళ్తున్నాం..."
"అయినా నీ మీటర్ తప్పు అంత ఎక్కువ అవ్వదు"
"వన్ వేస్ కదా, కొంచెం లాంగ్ అవుతుంది"
"ఇందాకేకద, షార్ట్ కట్ అన్నావు????...."
"ఈ రూట్ లో సిగ్నల్స్ , ట్రాఫిక్ అస్సలు ఉండదు... మీరే కదా బేగ అన్నారు..."
ఇంతలో మార్తహళ్ళి వచ్చింది. మీటర్ 83 చూపించింది.
కొత్త మీటర్ ప్రకారం, 96.50. మొత్తం ప్రయాణం చేసింది గట్టిగా పదిహేను నిమిషాలు కూడా లేదు.
"ఇంత ఎక్కువ అవ్వదు.... నీ మీటర్ తప్పు"
"మీటర్ అన్నారు. మీటర్ డబ్బులు ఇవ్వాలి.. బేగ అంటేనే కదా ఈ రూట్ లో వచ్చింది...."
ఉడికిపోతూ, వంద కాయితం ఇచ్చాను... జేబులో చేతులు పెట్టి, చిల్లర లేదు అని, ఐదువందల రూపాయల కాయితం చూపించాడు !!! పుండు మీద కారం చల్లినట్టుగా

నా ప్రతిఙ్ఞ మళ్ళీ పొడిగించాను: ఇంకో సారి బెంగుళూరులో ఆటో ఎక్కితే, మీటరు మీదయితేనే ఆటో ఎక్కుతాను + మీటర్ మీద ఒక్క రూపాయి కూడా ఎక్కువ ఇవ్వను + కొత్త డిజిటల్ మీటర్ అయితేనే ఎక్కుతాను + చిల్లర ఉందా అని అడుగుతాను అని.
-------------------------------------------------------
ఇంకొన్ని రోజుల తరువాత...

మొదటిసారి బెంగుళూరు వస్తున్న బంధువుల్ని రిసీవ్ చేసుకోడానికి సతీసమేతంగా యశ్వంతపూర్ రైల్వేస్టేషన్ కి వెళ్లాను. ఇద్దరు చిన్నపిల్లలతో రాత్రంతా గరీబ్ రథంలో ఏసి కుర్చీలలో కూర్చోలేక, పడుకోలేక ఇబ్బంది పడివచ్చిన చుట్టాలని HSR Layout కి తీసుకెళ్ళాలి. సామాన్లు తీసుకుని బయటికి వస్తూనే ఆటోవాళ్లు వెంట పడడం మొదలెట్టారు. చాలా చొరవగా "ఎల్లి హోగ బేకు" అని పై పైకి వస్తున్న ఒకరిద్దరి ఆటో వాళ్లకి సమాధానం చెప్పబోతున్న చుట్టాన్ని వారించి గేటు బయటికి ఆటోవాళ్లని తప్పించి తీసుకొచ్చాను వాళ్లని. అప్పుటికే వాళ్లకి, మా ఆవిడకి కొంత అసహనం కలగటం మొదలయ్యింది. బయటికొచ్చాక పక్కగా ఉన్న ఒక ఆటో దగ్గర నుంచి ఆటో అతను మా దగ్గరికి వచ్చాడు. నెమ్మదిగా అతనే, "ఎల్లి హోగబేకు సార్" మాట కాస్త మెత్తగా, గౌరవంగానే ఉంది. సరే, ప్రయత్నిద్దామనిపించింది. పొడిగించిన నా ప్రతిఙ్ఞని ఓసారి మననం చేసుకున్నాను. మా ఆవిడ నావైపు తొందరపెడుతున్నట్టుగా చూసింది. నా ప్రతిఙ్ఞ కాని వినపడలేదు కదా?
"HSR Layout కి వెళ్లాలి."
"సరే సార్, వెళ్దాము. రండి" అని లగేజి ఎత్తబోయాడు.
"మీటర్ మీదయితేనే"
"సరి, పోదామా"
"మీటర్ మీద ఎక్కువేమి ఇవ్వను, మీటర్ ఎంతయితే అంతే"
"ఓకె, మీటర్ ఎంతయితే అంతే, పోదామా" అని లగేజితో ఆటోవైపు వెళ్తున్న అతని వెంట చుట్టాలు కూడా అడుగులు వేసారు
"ఆగాగు, మీటర్ కొత్త డిజిటల్ మీటరేనా?....." మా ఆవిడ నావైపు అదోలా చూసింది, నాకు కనబడలేదనుకోండి...
"డిజిటల్ మీటరే సార్, మినిమమ్ పధ్నాలుగు...."
"సరే పద" కొంచెం ఊరట కలిగింది. రెండడుగులు గాల్లో లేద్దును గాని, అసలే బెంగుళురుకి కొత్తగా వచ్చిన చుట్టాలున్నారు కదాని మానుకున్నాను. సామాన్లు ఆటోలో సర్దుతుండగా ప్రతిఙ్ఞలో ఎదో మిగిలిపోయిందని తట్టింది. ఆ గుర్తొచ్చింది.
"ఇదిగో, చిల్లరుందా? " అని గట్టిగా అడిగాను. అతను ఎదోచెప్పేలోగా, "పర్వాలేదు, నా దగ్గరుంది లే" అని మా చుట్టం అందుకోబోయారు. అయినా, నేను ఊరుకోకుండా, "అది కాదండి, వీళ్లతో అన్నీ మాట్లాడకపోతే, అక్కడికి వెళ్లాకా, ఎదో కబుర్లు చెప్పి ఎక్కువ గుంజుతారు..."
"చిల్లరుందా, లేదా?"
"ఉంది సార్, ఇక పోదామా"
"ఆ, సరే... మేము కూడా బండి మీద వెనకే వస్తాము. మమ్మల్ని మిస్సవ్వద్దు" అని చెప్పి, మోటరుసైకిలు తీసుకొచ్చి, నేను మాఆవిడ అదెక్కి.... పద అన్నాను.
"అమ్మయ్య, పర్వాలేదు నా ప్రతిఙ్ఞ ...." అని అనుకుంటున్నాను ఆటో స్టార్ట్ చేసాడు. అదేదో సైలెంసర్ పాడైన బండి అరిచినట్టుగా శబ్దం వస్తే దిక్కులు చూసాను. తీరా ఆ శబ్దం ఈ ఆటోలోంచే అని తెలిసి, "ఏంటి, సైలెంసర్ లేదా?"
"ఉంది, బావుంది కూడా"
"మరి ఆ సౌండేంటి"
"ఈ బండి బీట్ అంతే" అని గేర్ మార్చి డడ్ డడ్ డడ్ డడ్ అంటూ బయల్దేరాడు. అంతే, ఒక్కసారి తెల్లని పొగ మా ముఖాలని కప్పేసింది. కొన్ని క్షణాలు ఏమీ కనిపించలేదు. తేరుకునే సరికి, అల్లంత దూరాన ఆటో, రోడ్డు మీద దూసుకెళ్తున్న జెట్ విమానంలాగా రణగొణ ధ్వని చేస్తూ, దట్టమైన తెల్లని పొగని వెన్నక్కి వెళగక్కుతూ సాగుతోంది. చేసేదిలేక, ఆ ఆటోని వెంబడించడం మొదలెట్టాను. రోడ్డు మీద వెళ్తున్న ప్రతి బండి, ఎంత తొందరగా కుదిరితే అంత తొందరగా ఆ ఆటోని దాటుతూ, వెనక్కి తిరిగి ఆ ఆటోని శాపనార్థాలు పెడుతూ, దాని వెంట తోకలా వస్తున్న మావైపు జాలిగా ఓ చూపు పడేస్తున్నారు. ఇరవై కిలోమీటర్లు ఆ ఆటో వెంటే అంటి పెట్టుకుని వచ్చేసరికి, నవరంధ్రాల్లోను పొగకూరుకుపోయి ఆ శబ్దానికి రోమాలన్నీ నిక్కబొడుచుకున్నాయి. ఎట్టకేలకు మా గమ్యాన్ని చేరుకున్నాము.
"ఏంటయ్యా అంత సౌండు"
"గాస్ బండి కదా సార్, అందుకే కొంచెం సౌండు ఉంటుంది"
"మరా పొగేంటి? గాస్ బండికి పొగ ఎక్కువరాకూడదు కదా?"
"కొత్త ఇంజన్ సార్. కొత్త ఇంజన్ కి పొగ వస్తేనే మంచిది."
మీటర్ 185 అయ్యింది. రెండెందలు తీసిచ్చాను. చిల్లర కోసం చూస్తున్న నన్ను చూసి, ఆటో అతను ఓ వెకిలి నవ్వు నవ్వి, "ఇంత లోపలికి వచ్చాను, పైగా కరెక్ట్ మీటర్ కదా సార్"
నాకు అరికాలు మంట నెత్తికెక్కింది. "ఇరవై కిలోమీటర్లు నరకంలో ప్రయాణంచేయించి, మళ్ళీ ఎక్కువ డబ్బులు అడుగుతావా? అసలు నీ ఆటో ఎంత పొల్లూషన్ చేస్తొందో తెలుసా? అసలా సౌండేంటి?"
"పదిహేను రూపాయలికేంటి ఇంత లెక్చర్ ఇస్తున్నారు? ఉంచుకోండి" అని చులకనగా పదిహేను రూపాయలు నా మొహాన కొట్టి, ఆటో స్టార్ట్ చేసి, నా మొహాన పొగ వదిలి వెళ్ళి పోయాడు.

నా ప్రతిఙ్ఞ పొడిగించాల్సొచ్చింది: ఇంకో సారి బెంగుళూరులో ఆటో ఎక్కితే, మీటరు మీదయితేనే ఆటో ఎక్కుతాను + మీటర్ మీద ఒక్క రూపాయి కూడా ఎక్కువ ఇవ్వను + కొత్త డిజిటల్ మీటర్ అయితేనే ఎక్కుతాను + చిల్లర ఉందా అని అడుగుతాను + జెట్ విమానంలా పొగ కక్కి, శబ్దం చేసే ఆటో ఎక్కను

------------------------------------------------
కాల చక్రం గిర్రున తిరిగింది. ఆటో ఎక్కాల్సిన తరుణం రానే వచ్చింది.

పొడిగించిన నా ప్రతిఙ్ఞ మరిచిపోకుండా వల్లెవేసుకుంటున్నాను, రోడ్డు మీద ఆటో కోసం ఎదురుచూస్తూ. నా ముందుకే వచ్చి ఓ ఆటో ఆగింది. ఆహా, శుభసూచకం.
"మెజస్టిక్ వస్తావా?"
"వస్తాను, ఎక్కండి"
"మీటర్ మీదే"
"సరి సార్, ఎక్కండి"
"మీటర్ ఎంతయితే అంతే, అస్సలు ఎక్కువివ్వను"
"ఓకె, మీటర్ కన్నా అస్సలు ఎక్కువ వద్దు."
ఆనందంలొ రెండడుగులు గాల్లోకి లేచాను. అయినా కర్తవ్యం గుర్తుచేసుకున్నాను. ఆటో లోపలికి ఒంటెలాగా మెడ పెట్టి మీటర్ చూసాను. కొత్త డిజిటల్ మీటర్, మినిమమ్ 14 చూపిస్తోంది. నాలో ఉత్సాహం ఎక్కువవుతోంది. "చిల్లరుందా? "
"ఉంది, ఎక్కండి సార్, వెళ్దాము."
"సరే, ఆటో స్టార్ట్ చెయ్"
"ఇందాకటి నుంచి ఆటో స్టార్ట్ చెసే ఉంది"
"అవును నిజమే, ఆటో స్టార్ట్ చేసే వుంది. పొగ లేదు, శభ్దం లేదు" ఇక నా ఆనందం వర్ణనాతీతం. ఒక్కసారి ఆ ఆటో అతని ముఖారవిందాన్ని దర్శించి ఆటో ఎక్కుదామనుకున్నాను. అతను ఆటో దిగి వెన్నక్కి తిరిగి, పైన వేసుకున్న ఖాకి చొక్కాని రెండు చేతులతో స్టైల్ గా, అరె రజనీకాంత్ లాగా ఆడిస్తూ నా వైపు తిరిగాడు. రజనీకాంత్ లా ఏమీటి, రజనీకాంతే..... ఇదేంటి, రజనీకాంత్ బెంగుళూరులో.... అయినా ఎప్పుడో కదా.... అది కూడా బస్ కండక్టరుగా కదా..... మరిప్పుడు... సరేలే, అవన్నీ నాకెందుకు, ముందు నా ప్రతిఙ్ఞ నెరవేరాలి. ఇవాళ నన్నెవరూ అడ్డుకోలేరు... అని వంగి, హడావుడిగా ఆటోలోకి దూరబోతున్నాను. కాని దూరలేకపోతున్నాను. వెనకనుంచి నా చొక్కా ఎవరో లాగుతున్నటనిపించింది. "ఇవాళ నన్నాపద్దు. నేను ఆటోలో వెళ్ళాలి. నేను ఆటో ఎక్కాలి" అని ఇంకా గట్టిగా ప్రయత్నించాను. మరింత గట్టిగా నన్నెవరో వెన్నక్కి లాగుతున్నట్టనిపించింది. ఎదో గొంతు కూడా వినిపించడం మొదలయ్యింది. పరిచయమున్న గొంతే.....
"లేవండి. మిమ్మల్నే... ఆ మొద్దు నిద్దరేమిటీ?"
ఇప్పుడు చాలా స్పష్టంగా వినపడింది గొంతు....
మా ఆవిడ నన్ను ఊపుతూ, "లేచారా? పొద్దుపోయేదాకా నిద్దరోతే ఇదిగో ఇలాంటి పనికిరాని కలలే వస్తాయి. అయినా నిద్రలో ఆటో ఆటో అని ఆ కలవరింతలేమిటీ?"
నిద్ర మత్తు కొద్ది కొద్దిగా వదులుతోంది.
"ఇవాళసలే వీకెండ్ కూడాను. శనాదివారాల్లోనైనా తొందరగా లేవకపోతే ఎలా? లేవండి, లేవండి. అందులోనూ ఇవాళ మనం జయనగర్ కి షాపింగ్ కి వెళ్ళాలి. పైగా బండి కూడా లేదు. సర్వీసింగ్ కని ఇచ్చారు. ఆటోలో పడి వెళ్ళాలి. లేవండి."
నిద్ర మత్తు పూర్తిగా వదిలేసింది.

నెరవేరిందనుకున్న నా ప్రతిఙ్ఞ కలగా, కల్లగానే మిగిలిపోయింది ....

నిన్న ఇవాళ - యాధృచ్చికం, కాకతాళీయం

2006-12-30T23:15:00.000+05:30

నిన్న, ఇవాళ ఈ రెండు రోజులలో, సంబంధంలేనివే అయినా, ఎంతో యాధృచ్చికంగాను కాకతాళీయంగాను కొన్ని కొత్త వస్తువులు నా దగ్గరికి చేరాయి.

ఎప్పుడూలేనిది, నిన్న కొంచెం పొద్దున్న నిద్రలేచాను. ఎనిమిదింటికి DELL అతను ఒకతను ఫోను చేసి "మీ replacement battery వచ్చింది, ఇవాళ మీ office లో అందజేస్తాము" అని అన్నాడు. DELL లో వాడబడే SONY batterys కొన్ని అరుదైన సందర్భాలలో నిప్పు వచ్చి మండవచ్చు. కాబట్టి అటువంటి batterys కి ప్రత్యామ్నాయ battery ని అందజేస్తాని DELL ప్రకటించింది. నేను వారి site లో నా battery model సరిచూసుకుని, ప్రత్యామ్నాయ battery కి దరఖాస్తు పెట్టాను.ఆయితే, నేను laptop కొన్నది అమెరికాలో. ఇప్పుడుంటున్నది భారతదేశంలో. కొత్త battery ని ఇంతదూరం పంపుతారో లేదో అన్న అనుమానంతోనే ఇక్కడి చిరునామా ఇచ్చాను. ఇది జరిగి నాలుగునెలలు గడిచాయి. నేను ఈ మాట కూడా మరిచాను. ఇక పంపరేమో అనుకున్నాను. ఇవాళ ఉన్నట్టుండి ఫోను వచ్చింది, అదీ తెల్లారగట్ట ఎనిమిది గంటలకు !!!!! ఫోనులో చెప్పినట్టుగానే కొత్త battery నాకందింది.

ఉద్యోగానికి బయల్దేరేముందు, అన్నయ్య బెంగుళూరు నుంచి వచ్చాడు. "నీకు, నాన్నగారికి రెండు T shirts తెచ్చాను. నీకేది కావాలో చూసుకో, ఇంకోటి నాన్నగారికిస్తాను" అన్నాడు. అనుకోకుండా ఇంకో కొత్త వస్తువు.

సరే, ఉద్యోగానికి వెళ్లాను. అక్కడ, ఎప్పుడూ లేనికి ఈ సంవత్సరం మా office లో ఉద్యోగస్తులందరికీ Yearly Planner, Calendar ఇస్తున్నాము అని టపా ఒచ్చింది. మా సహోద్యోగులతో వెళ్ళి తెచ్చుకున్నాను. ఇంకో కొత్త వస్తువు.

సాయంత్రం ఉద్యోగం అయ్యాక, అమెరికా నుంచి వచ్చిన మా స్కూలు స్నేహితుడిని కలవడానికి వెళ్లాను. అతను నాకు మంచి స్నేహితుడు. flickr లో నా ఫోటోలు చూసి, అందులో నేను వేరే స్నేహితుడి tripod వాడుతున్నాను అని రాసింది చూసి, తను భారతదేశం వచ్చేటపుడు ఒక Tripod తెస్తానన్నాడు. నిన్న నాకు అమెరికా నుంచి తెచ్చిన Tripod ఇచ్చాడు........ ఈ మధ్య నాకు పట్టిన photography వ్యసనానికి ఇదింకొంచం ప్రోద్బలం :-)

ఇక ఇవాళ, నా కాలేజి స్నేహితుడు ద్వారా నాకు ఇంకో వస్తువు చేరింది. నా flickr లోని photos కొన్నిటితో 2007 Table Top Calendar ఒకటి చేయించి నాకు ఇచ్చాడు !!!!!!! నాకు చాలా ముచ్చటేసింది. అసలు నాకు flickr పరిచయమయిందే ఇతని ద్వారా. ఇతని ద్వారానే నేను flickr, photography కి సంబంధించి చాలా విషయాలు తెలుసుకుంటుంటాను. ఇది www.picsquare ద్వారా సాధ్యమయ్యింది.

రెండు రోజులలో ఇన్ని కొత్త వస్తువులు నాకు చేరడం పూర్తిగా కాకతాళీయమే అయినా, ఇలాంటివి ఎప్పుడో గాని జరగవేమో అని అనిపించింది.

అరిటాకులో అమ్మచేతి కమ్మని భోజనం

2006-12-19T21:57:00.000+05:30

అవకాశం దొరికనప్పుడల్లా, కారణం కనిపించినప్పుడల్లా ఇంటికి వెళ్లడం ఒక అలవాటయిపోయింది. గడిచిన వారాంతం కూడా ఇంటికి వెళ్లాను.

ఈసారి కారణాలలో ఒకటి, అమ్మ పది మందిని భోజనానికి పిలిచింది...... నేను వుంటే సహాయంగా వుంటానని. ఆమ్మ మనసులో అంతే వుంటే అది అమ్మ మనసు ఎందుకవుతుంది. చేసే రుచికరమైన పదార్థాలు దగ్గరలో ఉన్న కుర్రాడు తిని ఆనందిస్తాడు కదా అన్నది బయటికి చెప్పనవసరంలేని అమ్మ మనసులోని మాట. ఎందుకంటే, నేను అన్నయ్య ఇంట్లో లేనప్పుడు, మాకు ఇష్టమయినవి, లేక ప్రత్యేకమైన వంటకాలు వండినప్పుడు అయ్యో నువ్వు లేవురా అని తరువాత ఫోన్లో అనడం మామూలే.

ఈసారి భోజనానికి వచ్చిన అథితులు పధ్నాలుగు మంది కాక అమ్మ, నాన్నగారు, నేను. వెరసి పదిహేడు మంది.

అరిటాకులో భోజనాలు.

దోసకాయ పప్పు
ఆవ పెట్టిన అరిటికాయ కూర
కొత్తిమీర కారంతో వంకాయ కూర
దోసావకాయ
పులిహోర
ముక్కల పులుసు
పెరుగు
పాయసం
రవ్వకేసరి
ముందురోజే కాచిన నెయ్యి

అమ్మ నేను అందరికీ వడ్డించాము. తరువాత అమ్మ ఆడవారికి పళ్ళు, తాంబూలాలు ఇచ్చాక, ఇద్దరం కలిసి భోజనం చేసాము.

పదిహేడు మందికి ఒక్క చేత్తో, వేరే వాళ్ల సహాయం లేకుండా వండేసింది అమ్మ. వడ్డనలో మాత్రమే నేను సహాయం చేసాను.

అసలు అరిటాకులో భోజనం అంటేనే అదో తెలియని రుచి కలుగుతుంది నాకు. ఇక కింద కూర్చుని, పదిమందికి వడ్డించి తరువాత తినడం.... అన్నింటికీ మించి అమ్మచేతి వంట. ఇక చెప్పక్కర్లేదు.

Restaurants కి వెళ్ళి order చేసి తినడం, functions కి వెళ్ళి (అవి అచ్చమైన ఆంధ్రా వయినా) నుంచుని buffet లు తినడం మధ్య అప్పుడప్పుడు ఇలాంటి భోజనాలు జిహ్వకి, కడుపుకి, మనసుకీ కూడా సంతృప్తినిస్తాయి.

to sound like Investment Bankers

2006-11-10T16:45:00.000+05:30

From Michael Dell's interactive session with students at MIT (2002).

Q) How will you incorporate your manufacturing strategy in entering the PDA market and do you have any plans to look at companies to possibly acquire?

A) Again, to enter into a new product category you don't have to acquire companies. I mean, you guys are starting to sound like Investment Bankers... (crowd bursts in to laughter)... sorry, cheap shot... but...you know.. These Investment Bankers come and say you should buy this , you should buy that... Just becasue you have $ 8.6 billion in cash, it doesn't mean you should buy things... (crowd erupts again) We have a saying in Texas "Nobody ever went broke having too much cash".

He then answers about Dell's take at the PDA market .....

What a diametrically opposite view about acquisitions !!!! And I liked his dig at the Investment Bankers :-)

This answer has its root in the previous question.

Q) It was rumored that you are interested in acquiring Legend(China's leading PC maker)... and if that is not the case, what are your plans roughly to compete with them?

A) Oh, I haven't heard that rumor before..... I didn't know they were for Sale? (crowd laughs) ...

Well, working for a S/W company that has made about a dozen purchases of Application Companies in the last two years, including a couple of multi billion purchases, and trying to fuse them all together into a next generation Application suite, this view comes as an even more contrasting one.

May be different strategies work for different companies
May be the same stragey works differently for different companies
May be the same company employs different strategies at different times
I am not sure..

but, looks like Michael Dell isn't too convinced about Investment Bankers trying to teach him strategies.

Dell's lecture and his answers weren't very mesmerising for the aura that usually surrounds a super successful businessman. It wasn't very dramatic or emotional. Infact, he hardly spoke for a couple of minutes and opened the floor for questions. But he had a good sense of humour and it showed in a few of responses. Some of his responses were too short and abrupt too.

The video can be viewed here and the text can be read here.

కార్తీక పౌర్ణమి దీపాలు

2006-11-05T23:38:00.000+05:30

కార్తీక పౌర్ణమి రోజు తెలుగునాట అంతా ఆడవాళ్ళు శివాలయంలో దీపాలు వెలిగిస్తారు. ఇది నేను మా కాలనీలోని శివాలయంలో తీసిన ఫొటొ. అసలు, కార్తీక మాసం మొత్తం రెందు సంధ్యల్లో దీపాలు వెలిగించడానికి చాల విశిష్టత ఉంది అంటారు. ఆ మాటకొస్తే, మన సనాతన జీవనవిధానంలో దీపం వెలిగించడం, దీపారాధన, జ్యోతి ప్రజ్వలనికి ఒక ప్రశస్తమైన స్థానం వుంది. ఙ్ఞానాన్ని మన పూర్వికులు జ్యోతితో నిర్వచించారు.

ఇలాంటి గొప్ప అలోచన, అలవాటు గురించి తెలిసి, దానిని కొద్దో గొప్పో తరచూ చూస్తూ ఉండి, పుట్టినరోజు జరుపుకోడానికి దీపాలని అర్పివేయడం అనేది నేను ఎప్పుడూ జీర్ణించుకోలేని విషయం.

లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి

2006-10-28T10:22:00.000+05:30

ఈ దీపావళికి మా నాన్నగారి ప్రయత్నం వల్ల తామరపువ్వులు లభ్యమయ్యాయి. లక్ష్మీదేవిని తామరపువ్వులతో పూజించే భాగ్యం కలిగినందుకు అమ్మ ఎంతో ఆనందించింది.

మన వైదిక సనాతన వాఙ్ఞ్మయంలో "పద్మం" యొక్క ప్రాముఖ్యత అంతా ఇంతా కాదు. అమ్మవారిని కూడా పద్మ, పద్మిని, పద్మజ, పద్మాసని ఇలా చాలా విధాలుగా సంబోధిస్తారు. పైగా వర్ణనల్లో కూదా చాలా విరివిగా పద్మాన్ని వాడుతారు.

ముఖ్యంగా లక్ష్మీదేవి పద్మాసని కాబట్టి, పద్మముల మధ్య ఆసీనులైవున్న లక్ష్మీదేవిని మా అమ్మ ఊహించి, దానికి ఒక రూపం ఇస్తే నేను ఫొటో తీసాను.

మా అమ్మ ఎక్కువగా పాడే లక్ష్మీదేవి మంగళం పాట ....

లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి
క్షీరాబ్ధిపుత్రి వర లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి

లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి
రాదితముగ నీ రాకచే
సూక్ష్మముగ మోక్ష మిచ్చు సుందరి
హరి మానస హారిణి
లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి

కుంకుమ పచ్చి కస్తూరి కోర్కెతో కోరు జవ్వారి
సతతము సాంబ్రాణి ధూపము
అంకితముగ అగరు గంధము
మాతా నీకు ప్రీతితో ప్రఖ్యతిగ సమర్పించునది
లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి

అందమైన జామపండు వివిధమైన నారింజలు
సతతము ఖర్జూర ఫలము సొంపైన దానిమ్మ ఫలము
మాతా నీకు ప్రీతితో ప్రఖ్యతిగ సమర్పించునది
లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి

మంచినీళ్ళు - పంచుకోవడం

2006-10-15T23:28:00.000+05:30

నేను మా ఊరుకి దగ్గరగానే ఉద్యోగం చేస్తుంటాను కాబట్టి తరచూ ఇంటికి వెళ్తుంటాను. ఇలా ఇంటికి రైలులో వెళ్ళేటప్పుదు సాధారణ (general)తరగతిలో ప్రయాణం. సొంత సంపాదన వచ్చాక రైలు ఎక్కిన ప్రతిసారీ ఒక మినరల్ వాటర్ బాటిల్, బిస్కట్లు కొనుక్కొని బండి ఎక్కడం పరిపాటి. బండి పైనుంచి వస్తుంది కాబట్టి ప్రయాణికులు బాగానే ఉంటారు. ఇక దారిలో ఆగిన ప్రతి స్టేషనులో ఇంకొంతమంది ఎక్కుతారు. వెరసి, సాధారణంగా రైలు ప్రయాణీకులతో కిటకిటలాడుతూ ఉంటుంది.

వేసవి కాలంలో ఎండ ఎక్కువగా ఉంటుంది. అలాంటి ఒక ప్రయాణంలో, నేను మంచినీళ్ళు తాగటం చూసి, "దాహమేస్తొంది కొంచెం మంచినీళ్ళు ఇవ్వు బాబు" అని ఒక ముసలావిడ అడిగింది. మనసు వెంటనే మొహమాటపడింది. కొంచెం అయిష్టంగానే ఆ ముసలావిడకి బాటిలిచ్చాను. ఆవిడ తాగిన్నని తాగి, ఒళ్ళో ఉన్న మనడికి కొన్ని పోసి, కొన్నే నీళ్ళు మిగిలిన బాటిల్ నాకిచ్చింది. ఆవిడ తాగడమే కాకుండా, మనవడికి కూడా పట్టించి, కొన్ని నీళ్ళు మాత్రమే మిగిల్చి ఇవ్వడం నా మనసులో ఉన్న ఆ చెప్పలేని అసహన భావాన్ని ఇంకొంచం పెంచింది. సరె, కాసేపటికి ఏదో పుస్తకం చదవటంలో పడి గమ్యం చేరడం, తరువాత రోజు ఉద్యోగానికి వెళ్ళడం - షరా మామూలు జీవితం.

ఇవాళ ఇంటిలో plumber పని చేయడానికి ఇద్దరు వచ్చారు. పని చేస్తూ మధ్యలో ఒకతను "కొన్ని మంచి నీళ్ళు కావాలి" అని అడిగాడు. "తప్పకుండా" అని ఇద్దరికీ మంచినీళ్ళు తెద్దామని వంటింటికి వెళ్ళాను. చెంబు తీసాక, ఏంటో, "తప్పకుండా" అని అన్నప్పటి నాకు, చెంబునింపుతన్న నాకు, అర్థంకాని తేడా తోచింది. వాళ్ళకి రెండు గ్లాసులిచ్చి చెంబుతో నీళ్ళు పోసి "చాల"న్నాక మళ్ళి వంటింటికి వెళ్ళాను. అప్పుడు మెల్ల, మెల్లగా నా మనసులోని ఆ తేడాకి కారణం అర్థమయ్యింది. రెండు వారాల క్రితం వరకూ ఇంటిలో మామూలు మంచినీళ్ళు ఉండేవి. మొన్నీమధ్యనుంచే, మినెరల్ వాటర్ తెప్పిస్తున్నాము. డబ్బు పెట్టి కొన్న మంచినీళ్ళు అయ్యేసరికి, ఉత్తపుణ్యాన ఇవ్వడమంటె నా మనసుకి కష్టం తోచింది. అప్పుడు అర్థమయ్యింది ఆ రోజు రైలులో ముసలావిడకి మంచినీళ్ళు ఇవ్వడానికి నేను పడ్డ మొహమాటానికి అసలు కారణం.

ఆహా, ఎంత మార్పు. చిన్నప్పుడు రైలోలో ఢిల్లీ వెళ్తున్నప్పుడు, పక్క వాళ్ళు ఎవరు నీళ్ళు అడిగినా దాహం తీర్చడనికి ముందుండే మ పెద్దమ్మని చూసి, ఆ గుణం అలవర్చుకుని సంతృప్తి చెందే మనసుని, ఇంట్లో పనిచేసేవాళ్ళకి దాహమేస్తే, వారికి "చాలండి" అనే వరకు మంచినీళ్ళు పోసి ఆనందపడే మనసుని, "మంచినీళ్ళు కొనడం" అనే నిన్న మొన్నటి అలవాటు ఎంత మార్చేసింది? చేరకూడని చోట్లకి కూడా డబ్బు చేరి, "నేను డబ్బు మనిషిని కాదు" అని అనుకొనే నా మనసులోకి చేపకింద నీరులా చేరి ఇంతా మైకం కప్పుతుందని అనుకోలెదు !!!!

బ్రహ్మం గారి కాలఙ్ఞానంలో "పాలు, నీళ్ళు అమ్ముకుంటారు" అని చెప్పారని విన్నాను. చాల్లె చోద్యం, "పాలు" అమ్ముకోకుండా, free గా పంచుతారా ఏమిటి అనుకునేవాడిని. నేడు సాటి మనిషికి మంచినీళ్ళిచ్చి దాహం తీర్చడానికి కూడ ఈ అమ్ముకోవడం అడ్డుపడుతోందంటె, ఒకప్పుడు, పాలని కూడ అమ్ముకోకుండ ఉన్న స్థాయి ఎక్కడ, నేటి స్థాయి ఎక్కడ.

ఇంత ఆలోచించాక కూడా, నా తార్కిక మనసుకి ఒచ్చే వాదనలు ఇలా ఉన్నాయి.

"ఏం, ఏదో నేను చెడ్డవాడిని అయిపోయినట్లు విమర్శిస్తావేం? పాతిక రూపయలు పెట్టి, పెప్సి బాటిల్ కొన్నావనుకో, రైలులో పక్కవాడు "కాస్త తాగిస్తాను" అంటే, "తప్పకుండా. ఇదిగో తీసుకోండి" అని ఇస్తావా? ఇదీ అంతే కదా?"

నేను మాత్రం దానిని అంగీకరించలేకపోతున్నాను. అలాగని, మనుసుని తార్కికంగా ఖండించలేకపోతున్నాను......

Oct 2nd - Gandhi Jayanti - గాంధి జయంతి

2006-10-02T21:45:00.000+05:30

A small reason for me to post 0n Mahatma Gandhi's birthday - it was a pleasant coincidence that I finished a re-read of "The Story of my experiments with truth" last week. My regard for the book and the person has only grown after the re-read.

Gandhiji was an avid reader and quite a number of books find mention in his life story.

- Bhagavad Gita , Mahabharata

Leo Tolstoy's
- The Gospels in Brief, What to do?
- The Kingdom of God is within you

John Ruskin's
- Unto this Last

Carlyle's
- Heroes and Hero-Worship

Sir Edwin Arnold's
- The Song Celestial (Gita translation)
- The Light of Asia (Gautam Buddha)

Washington Irving's
- Life of Mohamet and His successors

Let me see on how many of them I can lay my hands.

I came across a thought provoking perspective to one of Gandhiji's principles in an article I read in The Hindu, Sunday magazine.

" On the contrary, M.K. Gandhi's greatest legacy to India and the world was a form of political agitation called "civil disobedience", which frequently did lead to violence but which was so original a philosophy that it worked in certain circumstances and against certain regimes. One such authority was the British in India, a Government and a civilisation that believed in the rule of law, respected the judiciary and had a comparatively better record on human rights than other colonial power.

Had Nazi Germany been the colonial power in India, we would never have heard of Gandhi one mile into the `Dandi march'. Hypothetically speaking, what would have happened if six million Jews in Central Europe used `civil disobedience' to protest the death camps? Absolutely nothing. It was a military dictatorship. If Iraqis today used such a political philosophy to protest the occupation of their country by Bush, Cheney and Rumsfeld? Absolutely nothing. The truth is that for `civil disobedience' to work, you need both sides to play by the rules. The opposition you disobey has to be civilian, largely law abiding and at least partially democratic."

That for 'civil disobedience' to work, you need both sides to play by the rules. and also that the opposition you disobey has to be civilian, largely law abiding and at least partially democratic is a very stirring thought. That it had worked only because the opposition was British, doesn't go well with me. My heart doesn't accept it though the argument he advanced sounds logical to the mind. I need to dwell upon this more for clarity.

రాజు - కవి

2006-09-26T20:26:00.000+05:30

జాషువ జయంతి - Sep 29th

రాజు మరణించె నొకతార రాలిపోయె
కవియు మరణించె నొకతార గగనమేగె
రాజు జీవించు రాతి విగ్రహములందు
సుకవి జీవించు ప్రజల నాల్కల యందు

ఈtv - 2 లొ ఆదివారం నాడు ప్రసారమయ్యే, "తెలుగు వెలుగు" కార్యక్రమంలో, క్రితం వారం జాషువ గురించి ప్రత్యేక ప్రస్తావన చేసారు। అప్పుడు తెలిసింది, Sept 29 ఆయన జయంతి అని।

నాకు నచ్చిన తెలుగు కవులలో జాషువ ఒకరు। ఈ బ్లాగుని ఆయన గబ్బిలం మీద ఒక విమర్శకుడు రాసిన వ్యాసంతో మొదలుపెట్టాను।

నేను చిన్నప్పుడు తెలుగు వాచకములోని పద్యభాగంలో పై పద్యం చదువుకున్నాను। పాఠం పేరు "రాజు కవి" అనుకుంటా। సరిగ్గా జ్ఞాపకంలేదు। ఈ పాఠం ఏడవ తరగతి లోనిదో లేక ఎనినిమిదవ తరగతి లోనిదో అనుకుంటా। అది కూడా సరిగ్గా జ్ఞాపకంలేదు। కాని, ఆ పాఠం, అందులోని ఈ పద్యం, ముఖ్యంగా పద్య భావం నాలో బాగా నాటుకున్నాయి।

గబ్బిలం నుండి రెందు పద్యాలు

ఒక అస్పృశ్యుడు తన గోడు పరమేశ్వరుడితో విన్నవించమని ఒక గబ్బిలాన్ని దూతగా పంపుతున్నాడు।

ఆలయంబున నీవు వ్రేలాడు వేళ
శివుని చెవినీకు, గొంత చేరువుగనుండు
మౌని కగరాజ్ఞి! పూజారి లేని వేళ
విన్నవింపుము నాదు జీవితచరిత్ర

ధర్మమునకు బిఱికి తన మెన్నఁడును లేదు
సత్య వాక్యమునకుఁ జావు లేదు
వెఱవనేల నీకు విశ్వనాథుని మ్రోల
సృష్టికర్త తాను సృష్టి వీవు

Photoblog of Kalleda Rurual School on Flickr

2006-09-25T22:31:00.000+05:30

I was casually glancing through a Bay Area Ashtavadhanam photos on Flickr when a comment on a photo caught me by surprise. The photo of the user, that familiar school going girl of AP - two braided plaits, neatly done in white ribbons (రెండు జడలు, తెల్ల రిబ్బన్లు) first impressed me. I thought it may be some one's childhood photo. But the comment on this ashtavadhanam photo confused me further.

memu dinini choosi chala ananda padinamu .memu ipudu padava tharagathi chaduvuthunnamu.memu enimidava tharagathilo deeni gurinchi oka patyamsham chaduvukunnamu.ashtavadanam chala asakthi karamga untundi.

regards,
r.lalitha
g.rani

I then browsed through the girl's flickr profile / photos and was surprised to find that she is studying in "Kalleda Rural School", in Ravoor Village, Warangal Dist. The school kids have flickr a/c s and post their daily life pictures !!!!! Amazing. The school is supported by India Rural Development Fund that has quite few Telugu people on the board and hence the Andhra School I guess.

There is a Kalleda Photo Blog and the students are listed in this group's contacts. Even a cursory look at the photos is so inspiring. Their enthusiasm doesn't stop with just posting the photos. What impressed me was that they are venturing to comment too !! And the above comment from the 10th standard girl on "ashtavadhanam" just bowled me over.

I also saw a white lady who was involved in this effort. She has a flickr account too and these kids post their comments on her photos. Here is a very beautiful photo of this foriegn lady draped in that 6 yards of Indian feminine grace, called sari.

The learning in this whole episode is that the only thing that seperates the rural Indian children from the so called corporate educated, urban kids is, access to better infrastructure and exposure to technology.

After all, once you have the seeds, all it matters is how you water them and how conducive a field you sow them in.

కిన్నెరసాని - దొరసాని

2006-09-21T22:54:00.000+05:30

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు "కిన్నెరసాని పాటలు" రాసారు।

దాని గురించి ఆసక్తికరమైన ఈ సంఘటన నేను "విశ్వనాథ ఒక కల్పవృక్షం" అనే పుస్తకంలో చదివాను।
------------------------------------------------------------
'కిన్నెరసాని' ఒక అందమైన పేరు। కాని ఒక దొరసాని గారికి ఆ పేరు చాలా వికటంగా తోచింది। గురువుగారే చెప్పారు ఈ విషయం।
"నేను కిన్నెరసాని పాటలు వ్రాసే నాటికే గొప్ప కవినని అభిమానించిన శ్రీ సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారు నాకు సహాయం చేయించాలని ఒక నిజాం జమీందారు ఇంటికి తీసుకువెళ్ళారు। ఆ జమీందారు చనిపోయి కొద్ది కాలమైంది। ఆయన గారి భార్య వుంది। పరదా చాటున ఆమె, ఇవతల నేను। నన్ను ఆమెకు పరిచయం చేశారు। ఆమె విజ్ఞురాలని నాకు చెప్పారు। ఆమె పరదాచాటున వుండి "కవిగారూ! మీరు సంప్రదాయ బద్ధంగా రాసారన్నారు। కాని సాని పాటలు వ్రాశారేమిటి?" అన్నది
నేను ఎంత పొగరుబోతునైనా వినయం తక్కువైన వాడిని కాదు కదా! "అమ్మా కిన్నెరసాని అన్నది ఒకవాగు పేరు కదా! దాని పేరుతో దాని గురించి వ్రాయటంలో తప్పేమిటి?" అన్నాను। ఆమె ఊరుకో వచ్చు కదా! అబ్బే ఏమైనా సాని సానే అన్నది। పరదా లోపల పెదవి విరుచుకుని వుంటుంది। నేను వెంటనే "అలాగా అమ్మా! ఇందాకటి నుండి తమను తమ పరిచారకులు దొరసాని గారు దొరసాని గారు అంటే ఏమో అనుకున్నాను। ఇంక సెలవు వస్తాను" అని చెరచెరా బైటికి వచ్చేశాను।

అక్కడనే ఉన్న శ్రీ రెడ్డి గారు, దేశముఖ్ గడగడ లాడి పోతూ ఆమెకేమో చెప్పుకుని బయటకు వచ్చారు। "ఇవ్వాళ ఎంత పనిచేశావయ్యా? ఆమె నిన్ను అరెస్టు చేయవచ్చు। ఏమైనా చేయవచ్చు।" అని అన్నారు।
"ఏమయ్యేది? చంపుతుందా ? అదే నయం। యదార్ధం చెప్పడానికి భయపడటం కన్న అది నయం కదూ। శబ్దానికి అర్థం తెలియని ప్రతివాడూ విమర్శకుడైతే చచ్చేచావు కదండీ? తమ బ్రతుకే తమకు తెలియని వాళ్ళు కవుల తప్పులెన్నేవాళ్ళా? సందర్భం నుండి పదాలను విడగొట్టి కవుల తప్పులెన్నే వాళ్ళని చూస్తే నాకు ఒళ్ళు మంట" అన్నాను।
అప్పుడు రెడ్డిగారు నవ్వుతూ కారులో కూర్చొని "ఏమయితే ఏం? ఇవాళ నూటపదహార్లు పోగొట్టుకున్నా" అన్నారు।
"నా అభిమానం పోగొట్టుకోలేదు। అదే నాకు పదివేలు" అన్నాను నేను।
----------------------------------------------------------------------------
ఇంతకీ ఇదంతా ఎందుకంటే, "కిన్నెరసాని" అంటే నాకు కూడా అభిమానమే। నా బ్లాగు పేరు అదేకదా మరి ! నేను నా చిన్నతనమంతా కొత్తగూడెం లో గడిపాను। కిన్నెరసాని అక్కడికి చాలా దగ్గర। కిన్నెరసాని డాముకి రెండు మూడు సార్లు వెళ్ళాను। ఊహ తెలిసాక, సితార సినిమాలో "కిన్నెరసాని వచ్చిందమ్మా వెన్నల పైటేసి " అనే పాట నన్నాకర్షింది। కొంచెం తెలుగు సాహిత్యం గురించి తెలిసాక, విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు కిన్నెరసాని పాటలు రాసారని తెలిసి ఆనందించాను। నేను నా బ్లాగుకి ప్రాంతీయమైన తెలుగు పదంకోసం చూసినప్పుడు "కిన్నెరసాని" పేరే నాకు తట్టింది।

"కిన్నెరసాని పాటలు"లోని కొన్ని చరణాలు
9. కిన్నెర వైభవం
ఋతువు ఋతువున మారు రుచులలో కిన్నెరా
కారుకారువ మారు కాంతిలో కిన్నెరా
తెలుగు సత్కవిరాజు పలుకందుకోలేని
చవులూరి చవులూరి జలమెల్ల ప్రొవులై
కదిలేను కిన్నెరా
సాగేను కిన్నెరా

తెలుగు దైవమ్ము భద్రాద్రిపై నెలకొన్న
రామయ్య అతని దర్శనము చేసే త్రోవ
కాచింది కిన్నెర
తెలుగు యాత్రికుల కందిచ్చు చల్లని నీడ
పుణ్యాత్మ కిన్నెరా
తెలుగు యాత్రికుల కందిచ్చు చల్లని నీరు
పూతాత్మ కిన్నెరా
తెలుగు దైవమ్ము భద్రాద్రిపై నెలకొన్న
రామయ్య అతని దర్శనము చేసే త్రోవ
కాచింది కిన్నెరా

శ్రీశ్రీ - సిప్రాలి - వైరాగ్యపద్ధతి

2006-09-13T22:21:00.000+05:30

ఇంతెందుకు? వింతలలో
వింతైన విశేషమొకటి వినిపిస్తున్నా
సొంతంగా సాంతంగా
చింతిస్తే పెద్దతప్పు, సిరిసిరిమువ్వా!

తలకాయలు తమతమ జే
బులలోపల దాచుకొనుచు పోలింగుకు పో
వలసిన రోజులు వస్తే
సెలవింక డెమోక్రసీకి సిరిసిరిమువ్వా!

గొర్రెల మందగ, వేలం
వెర్రిగ ఉద్రిక్తభావ వివశులయి జనుల్
కిర్రెక్కి పోయినప్పుడు
చిర్రెత్తుకు వచ్చునాకు సిరిసిరిమువ్వా!

ఈ రోజులలో ఎవడికి
నోరుంటే వాడె రాజు, నూరుచు మిరియా
కారాలు, తెగబుకాయి
స్తే రాజ్యాలేలవచ్చు సిరిసిరిమువ్వా!

ఇప్పటికి కూడా సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితి శ్రీశ్రీ వెక్కిరించినట్టు గానే ఉంది !!!!

ధన మూల మిదం జగత్ - అసలు మూలం?

2006-09-11T22:38:00.000+05:30

"ధన మూలం మిదం జగత్" అని అందరూ అంటూ వుంటారు। అది వాల్మీకి రామాయణం లో శ్రీరామునితో లక్ష్మణుడు అనిన మాట।

ధనమార్జయ కాకుత్థ్స - ధన మూల మిదం జగత్
అంతరం నాభి జానామి - నిర్ధనస్య మృతస్య చ!!

ఓ కాకుత్థ్స వంశ తిలకా! రామా! ఈ లోకానికి ధనమే ప్రధానం కాబట్టి ధనాన్ని బాగా సంపాదించు! డబ్బులేని వాడు చచ్చిన వానితో సమానం। వీరిద్దరికీ తేడా లేదని శ్లోక భావం। లక్ష్మణుడీ మాటను లంకలో రావణ మరణానంతరం అన్నాడు। దానికి శ్రీరాముడు చాలా గంభీరంగా యుగయుగాలకు సరిపడా -

అపి స్వర్ణమయీ లంకా - న మే రోచతి లక్ష్మణ
జననీ జన్మభూమిశ్చ - స్వర్గాదపి గరీయసి!!

అని సమాధానం చెప్పాడు। ఆ ప్రబోధం మానవ శిరోరత్నం కదా! 'లక్ష్మణా! లంక బంగారమే కావచ్చు కానీ నాకు యిష్టం లేదు। జనని, జన్మభూమి స్వర్గం కంటె గొప్పవి సుమా!' అని యీ శ్లోక భావం।

పై మూల శ్లోకాలు, వాటి భావాలు నేను 'నవ్వుటద్దాలు' అనే పుస్తకంలో మూలాలు - మూల్యాలు అనే విషయంలో చదివాను। ఈ పుస్తకాన్ని ఆచార్య తిరుమల గారు రచించారు। కొన్ని చమత్కార , హాస్యరస పద్యాలను, చాటువులను ఈ పుస్తకంలో వివరించారు। ఈ 'మూలాలు - మూల్యాలు' విషయంలో మాత్రం, మనం తరచూ వినే వాటికి అసలయిన అమూల్యమైన మూలాలను మనకు అందించారు।

Gandhigiri - Lage Raho Munnabhai

2006-09-10T21:00:00.000+05:30

I watched Lage Raho Munnabhai on Saturday afternoon. The last hindi movie that I watched, in a theatre, spending money, and that which I vividly remember is Lagaan, which is pre 2002. Well, if I do strain my memory, I can recollect a couple of absolutely forgettable movie outings while at Pune in 2003-2004. During that period it was hard to come to terms to pay 150 bucks for a movie. Back home, here in Andhra, for an almost similar "movie watching" experience people pay < 50, even in Hyderabad. Well, in Pune they were multiplexes and it was supposed to be "movie-going" experience and not just "movie-watching".

Anyways, back to present. Why then "Lage Raho Munnabhai" after such a long gap? No I didn't watch Munnabhai MBBS. My exposure to it is those bits & pieces that I watched and a few things that I heard / read about it. I didn't watch the Telugu remake of it either. My interest in Munnabhai MBBS was as ordinary as in any other box office successful Hindi / Telugu movie. Then, why did I watch Lage Raho Munnabhai while it is just into its 2nd week in the theatres.

The answer is "Gandhi Connection". Hmmm, no, not "Gandhi" connection... The word Gandhi has been abused too much in the post independence political arena. I will rather name it "Mahatma Gandhi Connection" or better "Bapu Connection" as he is referred to in the movie or the "Gandhigiri Connection".

Yes, the film features Mahatma Gandhi as a character. I read in a review that the protaganist of the movie, Munnabhai, finds Mahatma Gandhi as his companion and takes up his principles (Gandhigiri) to transform his and his fellow peoples' lives. A Mahatma Gandhi admirer that I am, it is an enough reason for me to buy a ticket to the earliest available show and see this Gandhigiri in the movie myself.

It is a well made movie. That its pulling audience in large numbers to watch Gandhigiri is an acheivement in itself. I say this because of an article I read in Hindu. In Hyderabad Exhibition grounds where a consumer electronics exhibition was going on, a Gandhi Darshan Hall was setup that screened documentaries on Gandhi and displayed some very rare photographs of Bapu. Few of the photographs were flown all the way from Rajghat, Delhi. And amongst the thousands of visitors who thronged the Industrial Exhibition, the percentage of people who visited Gandhi Darshan was less tha 0.1% . Here's a photo reg that article.

Well, I do accept that its the reality. A child may not be willing to swallow a pill or something that is bland / tasteless, though it is very important for his health. A Doctor / Mother will find it far more easier to make the child have it by adding a morsel of tastier / spicier food to it than simply forcing him to swallow it as is. It actually works. (When we were kids, my mother used to make bitter gourd curry with jaggery and we never complained to eat it. చిన్నప్పుడు మా అమ్మ బెల్లంపెట్టి కాకరకాయ కూర చేసినట్టన్నమాట। మేము పేచి పెట్టకుండా తినేసేవాళ్లం। ) So, very few walked into a Gandhi Darshan exhibition hall to watch & feel about peace, non-violence, strength of truth, satyagaraha etc..... whereas munnabhai ka masala, thoda maamugiri, few tapori dialogues, music & dance, a beautiful female... all brought in audience in lakhs to see Gandhigiri. I give you due credit, Mr Raju Hirani. The movie has received good acclaim and great opening collections and is termed a very big Hit. Fair enough.

Now, coming to my personal opinion.... factually, it didn't increase my Gandhi knowledge by a bit. Hey, wait. It actually did. I never knew that October 2 is also called Dry Day (as in Liqour Dry) ("డ్రైడే అయిన గాంధీ జయంతి నాడు కూడా బ్రాంది కోసం బారులు వెతికే మొహమూ నువ్వునూ" అని ఏ తెలుగు సినిమాలోనో డైలాగు ఉంటే తెలిసేదేమో !!) Nor did it influence me about the efficacy of Gandhi's principles. So, Lage Raho Munnabhai, ya, Naa Lage Raho Munnabhai, I remain the same. An ardent admirer or Bapu. I am anyways the guy who enjoys the Gandhigiri pill as is. (And yes, my mother slowly got us used to eating the bitter gourd curry too as is, without any jaggery). To me a re-read of "My Experiments with Truth" is a better way of reminding myself about gandhigiri.

Well, I also have some qualms about the movie. The protaganist who played Munnabhai, the man who preaches and practises Gandhigiri, Sanjay Dutt, has been arrested earlier under TADA in connection with 1993 Mumbai blasts. The final verdict will be delivered on Sept 12. I know, his duty in the movie was just to act, which he did with great commitment. But, aren't they, the same guys who are supposed to leave an impact about gandhigiri on the audience? And aren't they the same who go gaga about the message that the movie conveys, during press meets etc etc. Well, acting seems to be one profession which doesn't need a background check at all. ( I would have added politics to it too, but recently, atleast theoretically , a non-criminal background was made mandatory.) I know I am putting a very old happening of Sanjay Dutt in focus. And if the person has actually had nothing to do with it and indeed opts gandhigiri in his life, then I will be among his admirers. My point is, while we appreciate the conviction in the movie and make movies huge commercial successes, we should not remain cold and un-responsive to the actors' misdeeds.

And I strongly feel, beyond the make believe silver screen, gandhigiri is the best hit formula on the realistic world screen in these days of continous turmoil.

Btw for those who can / want to appreciate just plain gandhigiri without any munnabhais, a treasure trove of videos is available in google video here.

శ్రీశ్రీ - సిప్రాలి - శ్రీరంగ నీతులు

2006-09-04T23:43:00.000+05:30

పాతబడి కుళ్లిపోయిన
నీతులనే పట్టుకుని మనీషుల మంటూ
నూతన జీవిత లహరికి
సేతువు నిర్మింతురేల? సిరిసిరిమువ్వా!

వ్యాపార ప్రకటనలే
వ్యాపించుట చేత నేటి పత్రికలందున్
రాపిడిపడి సత్యం కా
శీ పయనం కట్టెనయ్యొ సిరిసిరిమువ్వా!

నేటికి అన్వయించుకోవాలంటే, పత్రికల స్థానంలో TV channels ని చేరిస్తే సరి !!!!!

అంతా సురా ఘటేశులె,
అంతింతో ఆచమాన మడిగేవారే,
పంతానికి మాత్రం శివ
చింతా దీక్షితుల మండ్రు, సిరిసిమువ్వా!

ఇది నేను ఒప్పుకోను। శ్రీశ్రీ చుసిన పరిసరాలలో, పరిస్థుతలలో, ప్రజలలో ఇది నిజమేమో। ఇప్పటికి కూడా సురాపానానికి దూరంగా ఉండేవారు చాలా మంది ఉన్నారు।

మీసాలకు రంగేదో
వేసేస్తే యౌవనం లభించదు నిజమే!
సీసా లేబిల్ మార్చే
స్తే సారా బ్రాంది యగునె? సిరిసిరిమువ్వా!

ఇది చాలా బావుంది :-) ఇక్కడ కూడా సారా సాగా (saga) సాగింది। శ్రీశ్రీ కాస్త ఎక్కువ సేవించేవారేమో!!!

సిప్రాలి - శ్రీశ్రీ - సిగరెట్టిస్తా, శతకం రాసిస్తావా?

2006-08-31T23:52:00.000+05:30

"నీకొక సిగరెట్టిస్తా,
నాకొక శతకమ్ము రాసి నయముగ నిమ్మా,
త్రైకాల్య స్థాయిగ నీ
శ్రీ కావ్యము వరలునోయి సిరిసిరిభాయీ!

ఒక సంపాదకుడు శ్రీశ్రీ కలలో కనబడి పద్యాలు రాయమని అడిగాడని ఇక్కడ ఊహ। ఇంతకీ ఆ వ్యక్తి చక్రపాణి - అసలు పేరు ఆలూరి వెంకటసుబ్బారావుగారు (1903 - 1975) ఆంధ్రజ్యోతి (మాసపత్రిక) సంపాదకుడు। యువపత్రిక (పాతది, కొత్తది కూడా) ప్రచురణ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు। చలం, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు మొదలైన వారి రచనలను ప్రచురించారు। బడదీది, పల్లీయులు, దేవదాసు వగయిరా శరత్ నవలలను అనువదించి ప్రచురించారు। 'చందమామ' వ్యవస్థాపకులు - విజయ పిక్చర్సు అధినేతలయిన నాగిరెడ్డి, చక్రపాణిల్లో ఒకరు। "మాయాబజార్" లాంటి మరపురాని తెలుగు సినిమాలని నిర్మించిన సంస్థ విజయ పిక్చర్సు।

సిప్రాలి - శ్రీశ్రీ - అవురా

2006-08-31T23:25:00.000+05:30

అవురా, శ్రీరంగరం శ్రీ
నివాసరావూ, బలే మనిషివే, ఇక నీ
కవితా వాద్యం చాలిం
చి వెళ్లి పొమ్మనకు నన్ను సిరిసిరిమువ్వా!

శ్రీశ్రీ - సిప్రాలి - కప్పుడు కాఫీ

2006-08-31T09:22:00.000+05:30

ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు
కప్పెడు కాఫీ నొసంగ గలిగిన సుజనుల్
చొప్పడిన యూరనుండము
చొప్పడకున్నట్టి యూరు చొరకుము మువ్వా!

సుమతీ శతకం లోని ఈ కింది పద్యానికి పారడీనా ఇది?

అప్పిచ్చువాడు, వైద్యుడు,
నెప్పుడు నెడతెగక బాఱు నేఱును, ద్విజుడున్
జొప్పడిన యూర నుండుము,
చొప్పడకున్నట్టి యూరు సొరకుము సుమతీ!

శ్రీశ్రీ - సిప్రాలి - మళ్ళీ ఇన్నాళ్లకి

2006-08-30T17:53:00.000+05:30

మళ్ళీ ఇన్నాళ్ళకి ఇ
న్నేళ్ళకి పద్యాలు రాయుటిది యెట్లన్నన్
పళ్ళూడిన ముసిలిది కు
చ్చిళ్ళన్ సవరించినట్లు సిరిసిరిమువ్వా!

శ్రీశ్రీ తన చిన్నతనంలో పద్యాలు రాసేవారేమో !! ఒక సారి వచన కవితల వైపు వచ్చాకా ఇక పద్యాలు రాయలేదనుకుంటా.

సిప్రాలి - మొదటి దశ

2006-08-25T00:09:00.000+05:30

"కందం చెప్పినవాడు కవి - పందిని పొడిచినవాడు బంటు" అన్న సామెత కి sattire ఈ పద్యం

"పందిని చంపిన వాడే
కందం రాయాల" టన్న కవి సూక్తికి నా
చందా ఇస్తానా? రా
సేందు కయో షరతులేల? సిరిసిరిమువ్వా!

శ్రీశ్రీ - సిప్రాలి

2006-08-23T18:10:00.000+05:30

శ్రీశ్రీ వి "సిరిసిరిమువ్వా" అనే మకుటంతో ఉండే కంద పద్యాలు అక్కడక్కడ కొన్ని చూసాను। శ్రీశ్రీ ఛందస్సులో పద్యాలు రాసారని నాకు అంతకు ముందు తెలీదు। పద్యాలు అంటే నాకు ఇష్టం। కంద పద్యాలంటే మరీ ఇష్టం। ఇక శ్రీశ్రీ రచించినవి అంటే అదింకొక ప్రత్యేకత। వెరసి ఎప్పటినుంచో అవి ఉన్న పుస్తకం సంపాదించాలునుకున్నాను। మొత్తానికి ఈ మధ్యనే అది సాధ్యపడింది। శ్రీశ్రీ వి మరికొన్ని పద్యాలు చేర్చి "సిప్రాలి" అనే పుస్తంలో ప్రచురించారు। అది పాత ప్రచురణ। దాని ప్రతి ఒకటి నాకు లభ్యమయ్యింది। సిప్రాలి అనే పేరులోనె ప్రత్యేకత ఉంది। ఆ పేరు "సిరిసిరిమువ్వా", "ప్రాసక్రీడలు", "లిమఋక్కులు" లోని మొదటి అక్షరాలు। ఇవి ఈ పుస్తకంలోని మూడు భాగాలు !
ఈ పుస్తకంలో నన్ను ఆకర్షించిన కొన్ని పద్యాలు ఇక్కడ రాస్తున్నాను।

పుస్తకంలోని మొదటి పద్యం ఇది

అందంగా, మధురస ని
ష్యందంగా, పఠితృ హృదయ సంస్పందంగా
కందా లొకవంద రచిం
చిందికి మనసయ్యె నాకు సిరిసిరిమువ్వా!

విష్ణు శర్మ ఇంగ్లీషు చదువు - సామెతలు

2006-06-30T23:00:00.000+05:30

విశ్వనాథ సత్యనారయణ గారు రచించిన "విష్ణు శర్మ ఇంగ్లీషు చదువు" పుస్తకం లో వాడబడిన సామెతలు ఇవి।
----------------------------------------------------------------------------

కొబ్బరి చెట్టెందు కెక్కావురా అంటే దూడ గడ్డికోసం అన్నట్టు
కాలికి వేస్తే మెడకు - మెడకు వెస్తే కాలికి
ఆడలేక మద్దెల ఓడు అన్నట్లు
కొండనాలుకకు మందు వేయబోతే ఉన్న నాలుక ఊడిపోయినట్లు
గోరు చుట్టుపై రోకటిపోటు
అతడి కంటే ఘనుడు ఆచంట మల్లయ్య
గుడ్డిలో మెల్ల
పాల ముంచినా నీట ముంచినా నీదే భారం
కంపనపడ్ద కాకివలె
బెల్లము కొట్టిన రాయల్లే
బొడ్డూడని కవులు , కాలి గిట్టలు గిల్లని కవులు
అంత్య నిష్ఠూరం కంటె ఆది నిష్ఠూరం మంచిదన్నారు
తాటాకు చప్పుళ్లకు కుందేళ్లు జడవవు
తెలివి తెల్లారినట్లే ఉంది
కొరివి పెట్టి తల గోకికోవడమే
ఆదిలోనే హంసపాదన్నట్లు
మాతలు నేర్చిన కుక్కని వేటకు తీసుకవెళితే - ఉస్కో అంటే ఉస్కో అంటుంది
రొట్టె విరిగి నేతిలో పడినట్లు
ఎగదీస్తే బ్రహ్మహత్య, దిగదేస్తే గోహత్య
బాబుకు పెళ్లయిందని సంతోషించాదు। కని మేకై కూర్చుండే సవితమ్మ వస్తుందని తెలియదట।
స్వర్గానికి వెళ్లినా వడియేకులు తప్పలేదని
పచ్చి వెలగకాయ నోట్లో పడ్డట్లు
గుడ్డెద్దు చేలో పడ్డట్టు
ఉన్నదుండగా ఉయ్యూరుమీద మేడూరు పడ్డదని
చావు తప్పి కన్నులొట్టబోయెను అన్నట్లు
బతికుంటే బలుసాకు తిని బ్రతకవచ్చు
పుట్టుకతో వచ్చిన బుద్ధి పుడకలతో కాని పోదు
--------------------------------------------------------------------------------

తెలుగు పుస్తకాలు చదివే అభిరుచి ఉన్నవారు, తెలుగు భాష గురించి ఆసక్తి ఉన్నవారు ఈ పుస్తకాన్ని ఆనందిస్తారని నా అభిప్రాయం। పుస్తకంలో తొంభై ఎనిమిది పేజీలు మాత్రమే ఉన్నాయి। వెల కేవలం ఇరవై ఐదు రూపాయలు మాత్రమే।

ఆంధ్రమహాభారతం - కవిత్రయం ప్రాజెక్టు

2005-08-31T22:35:00.000+05:30

తెలుగు ఒక సుందరమైన భాషగా ఆంధ్రమహాభారతం ద్వారా పుట్టింది। ఏ విధంగా చూసినా అది మన సంపద, వారసత్వం అని అనిపిస్తుండేది। ఒకటి రెండు అందులోని పద్యాలు పాఠ్య పుస్తకాలలో చదవడం మినహా, ఆ గ్రంథంతో పరిచయం లేదు। ఈ మధ్య వింటున్న ప్రవచనాల వలన, చదువుతున్న పుస్తకాల వలన మక్కువ ఎక్కువయ్యింది। ఇలాంటి సమయంలో, internet లో మొదలయిన ఒక సంకల్పం ద్వారా ఆంధ్రమహాభారతాన్ని మరింత దగ్గరగా తెలుసుకునే అవకాశం కలిగింది। అదే "ఆంధ్రమహాభారతం - కవిత్రయం ప్రాజెక్టు"। UNICODE లో ఆంధ్రమహాభారతాన్ని రాయడం ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం।

నాకు తెలిసిన ఛందస్సు, భాష పరిజ్ఞానంతో ఒక తేటగీతి పద్యం రాయడానికి చేసిన ప్రయత్నం।

తే.గీ.
ముగ్గురు కవులు మలచిన మేటి కవిత
పుణ్య తెలుగు భారతికిది పుట్టినిల్లు
ఆంధ్రభారతం అందరం అందవలెను
కూర్చ వలెను మనము యూనికోడు నందు

ఛందస్సు గురించి internet లో నాకు బాగా ఉపయోగపడే వ్యాసం

చిత్రానికి వ్యాఖ్య

2005-08-23T23:58:00.000+05:30

"ది హిందు" (The Hindu) వార్త పత్రికలోని చాయాచిత్రాలను net లో ఇక్కడ చూడవచ్చు। నూటపాతిక సంవత్సరాల సుధీర్ఘ కాలానికి, చరిత్రకి సంబంధించిన ఛాయాచిత్రాలున్నయి। అలానే, సృజనాత్మకమయినవి కూడా ఉన్నాయి।

ఈ చిత్రం నన్ను ఆకర్షించింది!!!!

మన పాత కవులు, ఇలాంటివి ఊహించి, ఆ ఊహాచిత్రాలకి సొంపైన పదాలు కూర్చి కవితలల్లారేమో అని అనిపిస్తుంది। ఆ చిత్రానికి వ్యాఖ్య రాద్దామని చేసిన ప్రయత్నం.........

అందమైన ఆ పాదాల పారాణి కాదు గదా
కనువిందు చేస్తున్న ఈ చిన్ని చేపపిల్లలు !!!!

హైదరాబాదు ట్రాఫిక్కు చిక్కులు

2005-07-22T23:17:00.000+05:30

కుడి ఎడమయితే పొరపాటు లేదోయ్
ఇది మన హైదరబాదేనోయ్
గడి గడికో అడ్డుతగులునోయ్
అయినా, వడి వడిగా దూరిపోతారోయ్

నాలుగొందల సంవత్సరాల
ఘన చరిత్ర ఉన్న భాగ్యనగరం
కానీ, రెండే గంటల వాన
తుడిచిపెట్టింది దీని సౌభాగ్యం
వాన వెలిసింది, అసలు తెలిసింది
మారింది ఇది దౌర్భాగ్యనగరం
నడిరోడ్డున ట్రాఫిక్కు నిలిచిపోయి
అయ్యారు అందరూ నిర్భాగ్యులు
నేనూ ఉన్నాను ఆ "జాము"లో
ఆహా!! ఏమి నా భాగ్యం

ఇంతలో, ఇదంతా టీవీ చానెళ్లలో ప్రత్యక్ష ప్రసారం
ఆతృతతో ఇంటినుంచి ఫోనులో వాకబు చేయడం
మాట్లాడి, అందించాను నా క్షేమ సమాచారం
కానీ అనుకున్న దానికన్నా ముదిరింది వ్యవహారం

నీరు పారి దారులు అయ్యాయి ఏరులు
ఆగిపోయి బారులు తీరాయి బస్సులు, కారులు
నిజమయ్యాయి ట్రాఫిక్కు జాముపై విన్న పుకారులు
అయినా, చక్కబెట్టడానికి ఒక్కరూ లేరు అధికారులు।

ఇంత అసౌకర్యం జన్మానికో శివరాత్రి అంటే తప్పు!! తప్పు!!!
నగరంలో ఏ రోజు లెదు ట్రాఫిక్కు ఇబ్బంది చెప్పు!! చెప్పు!!!

చిక్కడపల్లి ట్రాఫిక్కులో చిక్కి
ఎరక్కపోయి ఇరుక్కున్నాననుకున్నాను
కానీ, ఎరుక ఉన్నా ఇరుకు సందులైతే
ఇరుక్కోక తప్పదని తెలుసుకున్నాను

ఇక నాలుగు రోడ్ల కూడాళ్ల జాములో
విజృంభిస్తుంది నాలుగు పడగల ట్రాఫిక్కు నాగరాజు
సహస్ర నాసికా గొట్టాల నుండి విషవాయువులు పంపించి
వాతావరణ కాలుష్యం పెంచి
మన ఆయుష్షు తగ్గించి
మనకు శోష తెప్పించినంత పని చేస్తుంది

కాదే రోడ్డూ ఆర్టీసీకి అనర్హం
ముఖ్య రహదారయినా, కాలనీ రాడ్డయినా
అన్నిటా బస్సులు ప్రత్యక్షం,
నగరం రోడ్లపై వాటి స్వైర విహారం।
పాపం, ఎంతో మందికి
గమ్యం చేరుటకు అవే ముఖ్య ఆధారం
అయితే, అప్పుడప్పుడు
part time లో యమదూతలకు సహకారం

ఆటోవాలా,
ఈ నైజాము రాచనగరు రోడ్లకి నజరానాలేని నవాబు
అడ్డదిడ్దంగా నడుపుటయే అతనికి పెద్ద కితాబు
ఎంత విర్రవీగి ఎలా నడిపినా చెల్లును అతని రుబాబు
ఆటోల వెంబడి బండి నడిపితే, మనఃశాంతి పూర్తిగా ఖరాబు

ఈ గందరగోళంలో మన పాత్ర కూడా ఎంతోకొంత
అందుకే, గుర్తుంచుకొని ట్రాఫిక్ నియమాలు పాటించాలి మనమంతా
ముందుగా నేను అలవరుచుకుని, నిబంధనలు పాటిస్తాను చేతనయినంత

కొన్ని తకపిక(random) ఆలోచనలు

2005-07-10T22:58:00.000+05:30

Internet లో
Big houses, small homes
Fat Salaries, less time to spend
Lots of leisure, but no happiness etc etc...
అని ఒక forward చూసాను। దానికి ఇంచుమించు తెలుగు అనువాదంలాంటిది. ఒకటి అర నా ఆలోచనలు కూడా ఉన్నాయి..... చాలా చోట్ల విన్న, చదివిన భావాలే.... తెలుగులో నాకు తోచిన పదాలలో, నా సంతృప్తి కోసం రాసుకుంది.

----------------------------------------------------------------
తీరాల మధ్య తరిగిన దూరాలు
తరాల మధ్య పెరిగిన అంతరాలు

విశాల దృక్పథాలు సువిశాల భావాలు
కాని కుత్సిత స్వభాలు ఈర్ష్యా ద్వేషాలు

పెద్ద జీతాలు ఇంకా పెద్ద ఇళ్లు
చిన్న కుటుంబాలు చిన్న సంసారాలు

ఎన్నో పరిచయాలు ఎన్నెన్నో పలకరింపులు
కొన్నే బంధాలు చాలా కొన్ని అనుబంధాలు

చాలా ఆలోచనలు
చాలని ఆచరణలు

ఆధునికత వైపే మొగ్గు
మన భాష, వారసత్వాలంటే ఎందుకో సిగ్గు

లెక్కలేనన్ని కులాసాలు విలాసాలు
తక్కువ అవుతున్న చిన్ని చిన్ని సరదాలు

ఒక కవిత

2005-05-01T21:05:00.000+05:30

ఈ చిత్రాన్ని చూసినప్పుడు కలిగిన భావాలు॥॥।

ఉదయిస్తున్న సూర్యుడికై ఉత్సాహమా
అస్తమిస్తున్న అర్కునికై ఆవేదనమా!!

సౌందర్యరాశి నుదుటి సౌభాగ్య సింధూరమా
కర్కశుని కరవాల కౄర కార్యమా!!

ప్రశాంతత నిండిన సువిశాల సౌమ్య సంద్రమా
దాగిన సుడిగుండాలతో భీతి గొల్పు జలాశయమా!!

మనసుని మురిపించు మలయ-మారుతమా
జగముని జడిపించు ఝంఝా-మారుతమా!!

మంచి చెడుల భావనలతో ఊగిసలాటయే జీవనమా
మంచి చెడుల కతీతమైన దానికై ఆరాటపడవే ఓ మనమా!!

జాషువా ఆత్మకథాత్మక కావ్యం: గబ్బిలం (ఒకటి)

2005-04-18T09:30:00.000+05:30

- డా, కఠెవరపు వెంకట్రామయ్య

"తనకీ, ప్రపంచానికీ, సామరస్యం కుదిరిందాకా కవి చేసే అంతర్, బహిర్ యుద్ధారావమే కవిత్వం"
- చలం (శ్రీశ్రీ - మహాప్రస్థానం - 'యోగ్యతా పత్రం' లో)

వినుకొండ పొలిమేరలను దాటి, వినువీధి అంచులను తాకటానికి ఉద్యమించిన విశ్వనరుడుగా, వీను మిగిలిన కవివరుడుగా తెలుగు సాహితీ ప్రపంచంలో పేరు ప్రతిష్టలను పొందిన కవి జాషువా (1895-1971)। సామాజిక చైతన్యంతో విశ్వజనీనతను జోడించి, కారుణ్యం, మానవీయ విలువలను ఆవేదనను ఆవిష్కరించిన జాషువా పద్యకృతి 'గబ్బిలం'।

జీవిత కృతి - 'గబ్బిలం'

కవి శక్రేశుడు గండపెండెరములన్ గాంగేయ తీర్థంబులన్

వివిధోపాయన సత్కృతుల్ గొనిన గాంధీ శాంతి సిద్ధాంత మా

ర్థవ మార్గటుడు గబ్బిలంబులకు దౌత్యంబుల్ ప్రబోధించు మా

నవతా స్రష్టన్ నవ్యభావ చతురుండన్ జాషువాభిఖ్యుడన్

జాషువా తన గురించి చెప్పుకున్న పద్యమిది। కవులు, రచయితలు తాము ఎన్ని రచనలు చేసినా, వాటిలో తమకు నచ్చిందీ, ప్రజలు మెచ్చిందీ, ఆ కవికి లేక రచయితకు కీర్తి ప్రతిష్టలు గడించి పెట్టిందీ అయిన రచన సాధారణంగా ఒకటో, రెండో ఉంటాయి। అలాంటి రచనల్నే 'జీవితం కృతులు' (Life Works) అని అంటాం। ఆ కవి భావనా సర్వస్వం, కవితా శిల్ప సౌందర్యం సమస్తం, గుత్తుకు కొన్న కావ్యం అదే అయి వుంటుంది। జాషువా ఇంచుమించు ముప్ఫై పై చిలుకు గ్రంథాలు రచించాడు। "సర్వ పండితామోదముగా రచియించితిని (వి) ముప్పది కావ్యములు"। (నా కథ-158)। అయినా ఆయన ఆమరణాంతం చెప్పుకున్న కావ్యం "గబ్బిలమే"। ప్రజలు మెచ్చి ప్రశంసించిందీ "గబ్బిలాన్నే"। అందువల్లే, 'గబ్బిలం' జాషువ జీవిత కృతి। అంతేకాదు, ఆయన రచనలల్లోనే అది 'శిరశ్శేఖర కృతి' (Monumental work) కూడా! జాషువా మిగిలన రచనలన్నీ ఒక ఎత్తు 'గబ్బిలం' ఒక్కటీ ఒక ఎత్తు। జాషువా జీవత ప్రస్థానానికీ, సామాజిక దర్శనానికీ నిదర్శనంగా నిలిచేది ఈ 'గబ్బిలం' కావ్యం।

గబ్బిలం: ఖండకావ్యం

గురజాడ తో 'కావ్య ఖండిక' ల రచన (1910) ఆరంభమైనా, ఖండకావ్య ప్రక్రియ మాత్రం రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారి చేతిలోనే మొలకెత్తింది। అది జాషువా చేతిలో పుష్పించి ఫలించింది। ఖండకావ్య రచనలో అఖండ ప్రతిభా సంపన్నుడు జాషువా। ఆయన ఖండకావ్యాలు అటు రాశిలోను, ఇటు వాసిలోను మిన్న అయినవే। "ఫిరదౌసి", "గబ్బిలం", "కాందిశీకుడు", "ముంతాజమహలు", "నేతాజీ", "ముసాఫరులు" మొదలైన ఖండకావ్య రచనలతో పాఠకలోక ప్రాచుర్యాన్ని చూరగొన్న కవి జాషువా। వీటిల్లో "గబ్బిలం" రెండు భాగాలున్న ఖండకావ్యం। మొదటి భాగంలో సుమారు 117 పద్యాలు। రెండవ భాగంలో 142। మొత్తం 259 పద్యాలున్న గబ్బిలాన్ని లఘుప్రబంధం అనవచ్చు। మొదటి భాగం 1941 లోను, రెండవ భాగం 1946 లోను రచించబడ్డాయి।

"గబ్బిలం"- స్వీయచరిత్ర నివేదనాత్మకం

"Best poetry is always autobiographical"(ఉత్తమ కవిత ఎప్పుడూ స్వీయ చరిత్ర నివేదనాత్మకమే) అని అంటాడొక అంగ్ల విమర్శకుడు। దానికి అక్షర సాక్ష్యం గబ్బిలం।

కుల మత విద్వేషంబుల్

తలసూపని తావులే కళారాజ్యంబుల్

కళ లాయుష్మంతములై

యలరారెడు నెలవు స్వర్గమగు చెలికాడా!

(నా కథ 1-127)

కళాకారులందరిదీ ఒకే జాతి, ఒకే మతం, ఒకే కులం। ఆ విశాల దృక్పథం లోపిస్తే కళలు బతకవు। ఒక వేళ బతికినా బట్టకట్టవు। జాషువా చిన్నతనం నుంచి అటు వ్యక్తిగా, ఇటు కలావేత్తగా కుల వివక్షతకు నలిగిపోయాడు। 'నా కథ'లోన 'వ్యధా ఘట్టములు' ఆ గుండెకోతకు, ఆ ఆవేదనకు అక్షర రూపాలు। "లోకం నా వంక కోరగా, వారగా చూచింది। అనాదరించింది। అసత్కరించింది। సత్కరించింది। దూరపర్చించి। చేరదీసింది।"(నా కథ - ఒక మాట)। జాషువా జీవిత ప్రస్థానాన్ని ఈ మాటలు తెలియచేస్తాయి। అయన కవితా సృష్టికి ఇదే ప్రత్యక్ష్య నేపథ్యం।

ఒక రోజు బాల జాషువా వినుకొండ వీధిలో వెళుతుండగా అగ్రవర్ణానికి చెందిన మరో బాలుడూ ఆ వీధినే పోతూ "నాను తాకకు। దూరంగా పో!" అని ఈసడించుకున్నాడట। ఆ అవమానాన్ని భరించలేక తన ఆవేదనను తల్లిముందు తోడుకున్నాడు। తల్లి బాలుని కన్నీరు తుడిచింది। తన కళ్ళలో నీళ్ళుబుకుతున్నా తమాయించుకుంది। ఆ పిల్లవాడే మరికించెం ఎదిగి కవిత లల్లటం మొదలు పెట్టాడు। బాలకవిగా తాను 'వ్రాసిన వ్రాతలు గని సెహబాసను వాడొకడు లేక వ్యధ'కు గురి కావలసి వచ్చింది। దానికి తోడు, 'వాదన చేసి కాదనెడి పాటి సమర్థత'లేని చిన్ననాడు తన ఊళ్ళోని వైష్ణవ పూజారి 'ఇతర జాతులు కైతలల్ల రాద'ని 'పురాణ యుగధర్మ సూత్రాల'ను వల్లించి, జాషువా లేత మనసును గాయపరిచాడు। దీనిని మించి జాషువా హృదాయాన్ని కలచివేసిన సంఘటన మరొకటి ఆయన కవితా వ్యాసంగ ప్రారంభదినాలలోనే జరిగింది। తన ఆశుకవితా నైపుణ్యంతో కొప్పరపు సుబ్బారావుగారు వినుకొండలో జరిగిన ఒక సభలో ప్రజలను ఉర్రూత లూగించారు। జాషువా ఆయన్ని అభినందిస్తూ పద్యాలు అప్పటికప్పుడు ఏవో గిలికాడు। వాటిని ఆయనకు అందజేయటానికి భపడుతూ, స్భాస్థలి దగ్గర తారట్లాడే జాషువాని ఆయన భ్రాహ్మణమిత్రుడొకడు వేదిక దగ్గరకు తీసుకువెళ్ళాడు। సుబ్బారావుగారు పద్యాలు తేసుకొని చదివి, సహృదయంతో బాలకవిని అభినందించారు। సభలో 'గుభగుభలు' బయలుదేరాయి। 'అభాగ్యుడీ నిమ్నజుడు సభలోని కెట్టు జొరబడెన'ని పదిమందీ ఉద్దతులై లేచిపోయారు। అలనాడు భారత కాలంలో అస్త్రవిద్యా ప్రదర్శ్నలో కర్ణుడికి జరిగిన అవమానమే తిరిగి ఆనా జాషువాకి జరిగింది। ఆ రోజంత ఇక ఇల్లుదాటి బైటికి రాకుండా, భోజనం చేయకుండా, తనలో తానే ఏద్చుకుంటూ దుఃఖంలో తలమున్కలై పొద్దుపుచ్చాడట। ఇలాంటి సన్నివేశాలా నెన్నింటినో ఆయన కవిగా నిలదొక్కుకునే రోజులలో ఎదుర్కొన్నాడు। "కుల భేదశానికి నువ్ మెదలెడు దేశమిద్ది నిను మిచ్చదు, మెచ్చిన మెచ్చకున్న శారద నిను మెచ్చె మానకుము ప్రాప్త కవిత్వ పరిశ్రమంబులున్" (నా కథ)- అని జాషువా భుజం తట్టి కందుకూరి వీరేశలింగంగారు అన్న మాటలు జాషువాకు అదర్శాలయ్యాయి।

చక్కని కవితకు కులమే

యెక్కువ తక్కువలు నిర్ణయించినచో నిం

కెక్కడి ధర్మము తల్లీ?

దిక్కుం జరవేదికా ప్రతిష్టిత గాత్రీ
(ఖం।కా।భాగం-2, సందే)

అలాగే 1933-34 సం ల ప్రాంతంలో ఒకనాడు జాషువా వెంకటగిరి రాజైన యాచేంద్రభూపతిని సందర్శించటానికి రైల్లో వెళ్తున్నాడు। రైల్లో పరిచయమైన వ్యక్తి జాషువా కవి అని తెలుసుకొని అయన కవితలు విని ఎంతో సంతోషించాడు। జాషువాను ఎంతగానో అభినందించాడు। ఇంతలో ప్రసంగం కులంమీదకు మళ్లింది। జాషువాని ఆయన 'మీదే కుల'మని ప్రశ్నించాడు। జాషువా చెప్పాడు। అంతే అప్పటి వరకు జాషువాని పొడిగిన వ్యక్తే చివాలున లేచి వెళ్లిపోయాడు। గుండెను పిండే ఈ సంఘతననే జాషువా రాజుగారికి ఇలా చెప్పుకొని వాపోయాడు।

నా కవితావధూటి వదనంబు నెగాదిగ జూచి రూప రే

ఖా కమనీయ వైఖరులు గాంచి 'భళిభళి'! యన్నవాడె మీ

దే కులమన్న ప్రశ్న వెలయించి చివాలున లేచిపోవుచో

బాకున గ్రుమ్మినట్లగును పార్థివచంద్ర! వచింప సిగ్గగున్

(ఖం।కా।భాగం-2)

ఇలాంటి సన్నివేశాలకు జాషువా జీవితంలో కొదవలేదు। అంతేకాదు, అన్నింటి కంటే విచిత్రమైంది - అటు క్రస్తవ సోదరులచేత విలివేయబడ్డడు। ఇటూ సవర్ణ హిందువుల చేత ఈసడింపబడ్డాడు। ఇంటి నుండి తరిమివేయబడ్డాడు। ఇదంతా కేవలం 'కులం కుట్రే'! కవిగా ఆయన లబ్దప్రతిష్టుడైన తర్వాత కూడా సభల్లో, సన్మానాల్లో ఈయన గురించి ప్రసంగించే వక్తలు 'పంచమ జాతిలో పుట్టి ఇంత గొప్పకవిగా రాణించినవాడు' అని అంటుంటే జాషువా గుండెలు అవిసిపోయేవి। 'నన్ను జాషువాగా ఇందుకు గుర్తించరు?' అని ఆయన అంటుండేవారట। ఇలా ఆయన జీవితంలో కుల ప్రాతిపదిక మీద ఎన్ని దూషణాల్ని, తిరస్కారాల్ని ఎదుర్కొన్నా, వాటిని లెక్కచేయలేదు। ఆత్మవిశ్వాసంతో ఎదుర్కొన్నాడు।

గవ్వకు సాటిరాని పలుగాకుల మూక లసూయ చేత న

న్నెవ్వెధి దూఱినన్ ననువరించిన శారద లేచిపోవునే

యవ్వసుధా స్థలిం బొడమరే రసలుబ్ధులు ఘంట మూనెదన్

రవ్వలు రాల్చెదన్ గరగరల్ సవరించెద నాంధ్ర వాణికిన్
(నా కథ)

ఇలాంటి విశ్వాసంతో, మొక్కవోని ధైర్యంతో జాషువా తనను ఈసడించిన సమాజానికి ఎదురొడ్డి కవితలు రచించాడు। "విశ్వమానవ సౌభాతృత్వం, నిర్మత, నిర్జాతి సంఘం నా ఆదర్శం। ఒక జాతికి మతానికి చిందిన కవిత్వాలు మంచివి కావు। అవి కవిత్వాలు కావు। అలాటివి వీలునామా కవిత్వాలంటాను। నా భావం సామాన్యులకు అందివ్వడానికి ప్రయత్నించాను। గహన సంచారంలేని కవిత్వం నా లక్ష్యం" అది జాషువా వెల్లడించాదు। ఈ ఆదర్శంతోనే ఆయన తన కావ్యాలన్నీ రాశాడు। ముఖ్యంగా 'గబ్బిలం' కావ్యం। అవి ఆయన నిరాశ్రయుడిగా గుంటూరులో కాలం గడుపుతున్న రోజులు। ఒక పాడుబడిన ఇల్లు దొరికింది। అదీ స్మశానానికి పక్కనే। గబ్బిలాలకు ఆటపట్టయింది ఆ ఇల్లు। రాత్రిళ్ళు చిన్న ఆముదపు దీపం। ఆ అంధకారంలో ఆయనకి గబ్బిలాలే నేస్తాలు।

ముక్కు మొగమున్న చీకటి ముద్దవోలె

విహరణము సేయసాగె గబ్బిలమొకండు

దాని పక్షాని లంబున వాని చిన్ని

యాముదపు దేపమల్లన నారిపోయె

ఓ వైపు ఆత్మవ్యధ, మరోవైపు కటిక చీకటి। ఇంకో ప్రక్క గబ్బిలాల సంచారం। ఆ విపత్కర పరిస్థితిలో, ఆ ఆవేదనలో రూపుదిద్దుకొన్న ఆలోచనాధార ఫలితమే 'గబ్బిలం' కావ్యం। జాషువా జీవితానుభవ దృశ్యాలే 'గబ్బిలం' రచనకు ప్రత్యక్ష హేతువులు। అందువల్లే 'గబ్బిలం' లోని ప్రతి పద్యంలోనూ ఆత్మీయతా స్పర్శ తొణికిసలాడుతుంటుంది। జాషువా తన వైయక్తిక బాధని, తన జాతి జనుల సమిష్టి బాధని ప్రత్యేకించి పలికినా, అది సాధారణీకరణాన్ని పొందింది। సర్వపాథక సమాదరణాన్ని ప్రోది చేసుకుంది। తనకీ సమాజానికీ సామరస్యం కుదరలేదు। అంతర్భాహ్య సంఘర్షణల నుంచి కావ్యం ఆవిర్భవించింది। 'కవిత్వానికి బధ పర్యాయ పద'మంటారు। ఆ బాధ నుంచి విముక్తి చెందటానికే జాషువా గబ్బిలాన్ని కూర్చాడు।

'గబ్బిలం' కావ్యం పై రేడియో ప్రసంగం ఇక్కడ వినవచ్చు

జాషువా ఆత్మకథాత్మక కావ్యం: గబ్బిలం (రెండు)

2005-04-18T08:30:00.000+05:30

- డా, కఠెవరపు వెంకట్రామయ్య

కాలం కంటే రెండడుగులు ముందే!

ఆంధ్ర సాహిత్య వికాసాన్ని ఒకసారి పునఃపరిశీలిస్తే - ఆడది లేకపోతే కృతికి అందం లేదనే భావంతో ధనతృష్ణ వెంటాడగా బృహన్నల వర్గం సంతోషం కోసం ప్రబంధ కవులు అనుత్తమ ప్రణయబంbధుర కావ్యాలు రచించటం కన్పిస్తుంది। కవిత చచ్చుదైనా కథ ప్రసిద్ధమైనదైతే కవికి కొంతకీర్తి గలుగవచ్చు। అలాంటి కవిత్వం నెలలు తక్కువైనా బలమైన తిండితో బ్రతికే పాపలాంటిది। "ప్రభువుల పెండ్లి పేరంటాలకు కొంతకాలం ఖర్చయింది। ఆ తరువాత రాణివాసాల్లోని విరహ వేదనల్ని రచ్చకీడ్చింది। అనంతరం అంగాంగ వర్ణనలతో యువతకు ఉచ్చులు వేసింది। 'పాడిన రామకథే మరలపాడి' ఆర్తులను అనాదరిస్తూ-భువన హితాన్ని కోరవలసిన కళాశక్తి స్వార్థ జడదిన ఊరవేయబడింది' అంటాడు జాషువా। ఇదీ మన సంచిత ధన సంపద। ఇక ఆధునిక యుగం।

జాషువా భావకవితా యుగంలో కలం బట్టిన కవ। "దిగిరాను దిగిరాను భువినుండి దివికి" "నా ఇచ్ఛయేగాక నాకేటి విరవు" అని కంత నగరాల (ivory towers) ల్లో విహరిస్తూ ఊహాప్రేయసి మీద గేయాలల్లూతూ, ఆ విరహంలో తలమున్కలై "మనసారగా ఏడ్వనీరు నన్ను" అంటూ భావుకవులంతా ఎవరికి వారు యధాశక్తి రోదిస్తున్న కాలమది। అయితే జాషువా భువిని వీడలేదు। దివిలో కాపురం పెట్టనూ లేదు।

పూదోటల మద భంభర

నాదముల విలాసవతుల నడబెడగుల నా

హ్లాదించు కవులకీ నిరు

పేదల ఆక్రందనములు వీనుల బడునా! (ముసాఫరులు)

అని సమకాలీన భావ కవులను నిరసించాడు। అందుకే భావ కవుల కంటే అభ్యుదయ కవులే ఈయనకు ప్రీతి పాత్రులయ్యారు। వర్గ సంఘర్షణ, ఆర్థిక వ్యత్యాసాల నిర్మూలనం, దోపిడీ వర్గాలపై తిరుగుబాటు, సమ సమాజ నిర్మాణ, సమర విముఖత, శాంతిప్రియత వంటి అభ్యుదయ కవితా లక్షణాలు జాషువా కవితల్లో చోటుచేసుకున్నాయి।

మా కవు లాలపింతురు సమంచిత నవ్యయుగో చితంబులై

యాకటి చిచ్చు లార్చు హృదయ ప్రీతి దారి దయాకధాంశముల్
(కాందిశీకుడు)

ఈ అభ్యుదయ దృక్పథమే జాశువాచేత "గబ్బిలం" రాయించింది। దళిత వేదనకు అక్షరాకృతి నిప్పించించి। అసలు "గబ్బిలం" ఇతివృత్తమే అభ్యుదయాంశతో ముడిపడినటువంటిది। భరతమాతకు కడగొట్టు బిడ్డడైన ఒక అరుంధతీ సుతుడు-సమాజంలో పాతుకుపోయిన అంటరాని తనాన్ని, వర్ణ వ్యవస్థలోని క్రూరత్వాన్ని-తన సందేశంగా శివునికి గబ్బిలం ద్వారా విన్నవించుకోవటం ఈ కావ్యేతివృత్తం। రెండు భాగాలుగా సాగిన ఈ కావ్యం తొలి భాగంలో అరుంధతీ సుతుడు తన దైన్యాన్ని విన్నవించుకుంటాడు। సామాజికంగా అనుభవిస్తున్న నిరసనను వ్యక్తం చేస్తాడు। ఆపై గబ్బిలానికి మార్గనిర్దేషం చేస్తాడు। గబ్బిలం విశ్వానాధుని దగ్గరకు పయనమై వెళుతుంది। ఇది ప్రథమ భాగం। తర్వాత కొన్నాళ్ళకు గబ్బిలం మరలా కనిపిస్తుంది। వెళ్లిన పని "పండే"నని చెప్తుంది। మరలా పంచముడు తన గోడు వినిపించుకొంటాడు। భారత జాతి అనైక్యత, కుల, మతభేదాలు, స్వీయకులంలోని వైరుధ్యాలు, మూఢాచారాలు, దేశాభిమానం రెండవ భాగంలోని అంశాలు। వస్తుభావాల విషయంలో సమకాలీన కవుల కంటే ఒకడుగు ముందుకువేసి, దళీత కవిత్వానికి తెలుగులో బీజం వేశాడూ। ఈనాటీ 'దళిత కవితావాదకవు'లనీకులు కంటే జాషువా నిర్భయంగా, బలంగా, సూటిగా కవితను చెప్పాడు। కాబట్టే తెలుగు దళిత కవిత్వానికి "ఆది కవి" జాషువా। ఆయన "గబ్బిలం" కళిత కవితా మేనిఫెస్టో।

'గబ్బిలం' కావ్యం పై రేడియో ప్రసంగం ఇక్కడ వినవచ్చు

జాషువా ఆత్మకథాత్మక కావ్యం: గబ్బిలం (మూడు)

2005-04-18T07:32:00.000+05:30

- డా, కఠెవరపు వెంకట్రామయ్య

గబ్బిలం - ప్రతీక కావ్యం:

'గబ్బిలం ' ప్రతీక కావ్యం। (Symbolic poem) "కాళిదాసుని మేఘసందేశము మనస్సులో నుంచుకొని నేనీ కావ్యమును రచించితిని। గ్రంథ నామము గబ్బిలము। శ్రోతలకిది కటువుగా దోపవచ్చును। కాని యందలి కథా నాయకుడు ప్రణయ సందేశము నంపును। ఇత డంపునది తుక తుక నుడుకు నశ్రు సందేశము। అతని శిక్షా కాలపరిమితి యొక సంవత్సరము। ఇతని శిక్ష ఆజన్మాంతము। తర తరములు దీని కవధి లేదు। అతడు మన్మధాగ్ని తప్తుడు। ఇతడు క్షుధాగ్ని పీడితుడు। ఇరువురిలో నితడు దయనీయుడు"।

"గబ్బిలం" పీఠిక(విజ్ఞప్తి) లో జాషువా రాసిన మాటలివి। కవ మాటల్ని బట్టి, ఇతివృత్త నిర్వహణాన్ని బట్టి ఇది కాళిదాసు మేఘసందేశానికి అనుసరణ కావ్యమని స్పష్టమవుతుంది। అంటే సందేశ కావ్యం అన్నమాట। అక్కడ మేఘడు సందేశహరుడు। ఇక్కడ గబ్బిలం సందేశ హరిణి। ఇది సందేశ కావ్యమే అయినా, దీనిలో ప్రతీకవాద కవితా తత్త్వచ్చాయలు పుష్కలంగా వున్నాయి। 'గబ్బిలం' అరుంధతీ సుతునికి ప్రతీక। "పామునకు పాలు, చీమకు పంచదార"పోసి పోషించే హైందవ సమాజంలో గబ్బిలం మాత్రం ఒక "అపశకున పక్షి"గా పరిగణింపబడుతోంది। "మృగ పక్షిత్వ విచిత్ర ధర్మముక మూర్తిన్ని దాల్చియున్నట్టి నీ మోముంజూడదు లోకము" అని జాషువానే "ప్రాత పట్టింపు"లను ప్రస్తావించాడు। గబ్బిలాన్ని "వెలివేయబడిన" ప్రాణిగ ఇతర జాతులు కూడా గుర్తిస్తున్నాయి। ఈ లోక రీతిని పాటించే గబ్బిలాన్ని అరుంధతీ సుతుడికి ప్రతీకగా గ్రహించాడు జాషువా। అది విలుగు చూడాలేదు। పంచముల జీవితాల్లో వెలుగు లేదు। వారి చీకటి బతుకుల కది ఒక సంకేతం। వారి దైన్యానికీ, దయనీయతకీ గబ్బిలం తిరుగులేని ప్రతీక। సామాజిక దురన్యాయానికి బలై, సవర్ణ హిందువుల చేత వెలివేయబడిన పంచముని ఆక్రందన గబ్బిలం కావ్యానికి ఆయువు పట్టు।

తిరిపపు దమ్మిడీ తనివి దీపముగా వెలిగించి, దీపమే

యెరుగని నా కుటీరమున నృత్యమొనర్చు మహాపిశాచి, చిం

పిరితల చిక్కులమ్మ, తరి బీయతు జేసెడి నన్ను, భూమికిన్

బరువుగ గబ్బిలాయిగ! తృణంబుగ! జుల్కనగ! హుళక్కిగా

సమకాలీన సామాజిక దర్పణం:

ఒక కవి కవితాస్థాయిని చైతన్యాన్ని అతడు ఎంచుకొన్న వస్తువు, భావజాలం, అభివ్యక్తి నిర్దేశిస్తాయి। ఒక బలమైన సామాజిక భూమిక లేకపోతే, ఎంత గొప్ప కవిత్వం రాసినా అది నేల విడిచిన సామే అవుతుంది।

రచయిత మౌలికంగా సంఘజీవి। కాబట్టి అతని ఆలోచన ఎంత స్వతంత్రించినా, అది సంఘికమైనదే అవుతుంది। సమాజంలోని ఏ చలనానికైనా అప్రమత్తుడైన ఏ రచయిత (conscious writer) అయినా స్పందిస్తాడని చెప్పడం పరిపాటి। అలా నూటికి నూరుపాళ్ళు స్పందించి, కవిత లల్లినవాడు జాషువా। ఆయన గబ్బిలం సమాజంలో పుట్టింది। సమాజాన్ని ఎత్తి చూపింది। సామాజిక అసమానతలని చీల్చి చెండాడింది। మానవతకు అర్థం చాటి చెప్పింది।

జాషువా పుట్టే నాటికి(1895) భారతదేశం బానిసత్వంలో మగ్గుతోంది। బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదం బలం పుంజుకొంటోంది। ఆనాడు దేశం పరాయి పరిపాలనలో మగ్గడం అలా ఉండగా, సమాజం భయంకరమైన రుగ్మతులతో లుక లుక లాడిపోతూ వుంది।

స్వపరిపాల మన్న శబ్దంబు దేశంబు

వీనుల విందుగా వినకముందు

ఘన దురాచార సాగర మగ్నమై ప్రజా

బాహుళ్య మొడ్డున పడకముందు

కొలత గింజల శాసనంబులకు విరచి

కొట్లలో పంట తలదాచుకొనకముందు

ప్రభవ మందితి॥॥॥

అని జాషువా స్వీయచరత్ర "నా కథ"లో చెప్పుకున్నాడు। బాల్యం నుంచే బ్రిటిశ్ పెత్తందారి తనాన్ని నిరసించాడు।

సహింపదయ్యె శైశవమందె నా చిన్ని

చిత్తంబు తెలవారి పెత్తనంబు

అన్నాడు। తండ్రి "బాప్టిజాన్ని" (Baptism) పొంది తెల్లవారి దగ్గర పనిచేయటాన్ని జీర్ణించుకోలేకపోయాడు।

తానము నంది క్రైస్తవ మతంబున జేరి కులంబు గోత్రమున్

మానిన వెర్రిగొల్లడ వమాయక మూత్రివి॥॥।

జాషువాలోని ఈ దేశాభిమానం "గబ్బిలం" ద్వితీయ భాగంలో ప్రస్ఫుటమౌతుంది। ఈ భాగ రచనాకాలం నాటికి - "గాంధీ ఉద్యమం చేత సీమగడ్డకు కన్నులు చెమ్మగిల్లాయి, ముతక వస్త్రానికి మర్యాద పొటమరించింది। వడకు నూలు పగ్గాలు పేనించి వేటగాడు ఉచ్చులె వేశాడు। స్వరాజ్యమనే సింహరాజు అందులో చిక్కుకుంటాడే లేక తప్పించుకుంటాడో" అని సాలోచనగా అంటాడు। దీన్లో కూడా తన వ్యధని పలుకుతాడు।

జాతీయోద్యమ యుద్ధరంగ మహితోత్సాహ ప్రతిద్వానముల్

కూలీల్ బెట్టుచు నాల్గు జాతులకు గగ్గుర్పాటు గల్పించెడిన్

స్వాతంత్ర్యంబను స్వర్గసౌఖ్యమున మా భాగంబు మాకిత్తురో

ఖాతాలేదని త్రోసిపుచ్చెదరో! వక్కాణింపవే చెల్లెలా!

మెత్తని అధిక్షేపంతో హృదయానికి హత్తుకొనేటాట్లు చెప్పటం జాషువా కలం సొత్తూ। ఆయన అచ్చమైన గాంధేయవాది। కాబట్టే -

నిమ్నజాతుల కన్నీటి నీరదములు

పిడుగులై దేశమును కాల్చివేయు ననుచు

రాట్నమును దుడ్డుకర్ర కరానబూని

దెసల దోచె గుజరాతు ముసలి సెట్టి

అంటాడు। ఇలా దేశస్థితిని తెలియజేస్తూనే ప్రసక్తానుప్రసక్తంగా సామాజిక పరిస్థితిని వివరించాడు।

ఇక "గబ్బిలం" కావ్యానికి ప్రాణవాయువు సమకాలీన సంఘిక దుస్థితి। అనాది కాలం నుంచి మనిషికీ మనిషికీ మధ్య అడ్డుగోడలు పెట్టి, మానవతను మటుమాయం చేసిన వర్ణవ్యవస్థ "వేయి పడగ"లై విజృంభిస్తున్న కాలం అది। కులం, సంపద- వ్యక్తి సాంఘిక ప్రతిపత్తికి కొలబద్దలై మన్నుతున్న రోజులవి। "భారత వీరుడు" ఆ రెంటిని హరించి పంచముని పిప్పిచేస్తున్న దుర్భరస్థితి అది। ఎవరైతే తనను నిరాదరణకు గురిచేస్తున్నారో వారి "పాదము కందకుండ" చెప్పులు కుట్టి జీవనము సాగిస్తున్నాడు అరుంధతీ సుతుడు। అటువంటి వాని సేవకు భారతావని 'అప్పు పడ్డది'

వాడు చెమటోడ్చి ప్రపంచమునకు

భోజనము పెట్టు, వానికి భుక్తిలేదు

ఇదీ వాని స్థితి। అస్పృశ్యులు పండించే ధాన్యాన్ని ఆలయాలలో దేవునికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తున్నారు। కానీ ఆ ధాన్యం పండించే వారికి మాత్రం ఆలయ ప్రవేశం లేదు। వ్యక్తి స్వేచ్చనూ, మానవతా విలువల్ని నాశనం చేస్తున్న మనిషికీ మనిషికీ అగాధాన్ని సృష్టిస్తున్న వర్ణవ్యవస్థ మీద ధ్వజమెత్తి సమతా సిద్ధాంతాన్ని ప్రబోధించాడు జాషువా।

'గబ్బిలం' కావ్యం పై రేడియో ప్రసంగం ఇక్కడ వినవచ్చు

జాషువా ఆత్మకథాత్మక కావ్యం: గబ్బిలం (నాలుగు)

2005-04-18T06:31:00.000+05:30

- డా, కఠెవరపు వెంకట్రామయ్య

ముసలివాడైన బ్రహ్మకు పుట్టినారు

నలువురు కుమారులనుట విన్నాముగాని

పసరము కన్న హీను డభాగ్యుడైన

యైదవ కులస్థు డెవరమ్మా! సవిత్రి

అసలే చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థ। అందులో మరలా అయిదవ కులమని ఇంకో కుల మేమిటి? దీన్ని ఎవరు సృష్టించారు। సమాధానం లేనివి కావు ఈ ప్రశ్నలు। మన దేశంలోనే కాదు। ఇతర దేశాల్లో కూడా వర్ణ వైషమ్యాలు లేకపోలేదు। అయితే హైందవ సమాజంలో ఈ కులాల వ్యవస్థ "నిచ్చెన మెట్లు పద్ధతి" (Graded System)లో ఉండి - ఒక కులం అగ్రవర్ణం, మరో వర్ణం అథమ వర్ణం అని వరుసగా నిర్ణయించి ఆ చట్రంలో తరతరాలుగా మార్మికంగా, విరాటంకంగా దోపిడీ సాగిస్తున్న వాళ్ళని నిలదీస్తాడు జాషువా।

ఆ అభాగ్యుని రక్తంబు నాహరించి

యినుపగజ్జెల తల్లి జీవనము సేయు!

గసరి బుసకొట్టు నాతని గాలిసోక

నాల్గు పడగల హైందవ నాగరాజు

పాములకు గాలి ఆహారం అనేది జశ్రుతి। బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర వర్ణములనే నాలుగు వర్ణాలను పడగలుగా కల్గిన హైందవ నాగరాజు, తాను వాయుభక్షకుడే అయినా - పంచముని గాలి సోకితే చాలట! కసరి బుసకొడతాడట। రేయింబవళ్ళు రెక్కలు ముక్కలు చేసికొని, తమ అభ్యున్నతికి ఈ పంచముడైతే శ్రమిస్తున్నాడో, అతన్ని దరిచేరనీయకపోవటం, అస్పృస్యత సాకుతో దూరం చేయటం జాషువా హృదయాన్ని కలచివేశాయి। గుండె కుతకుతలాడింది। ఆ అగ్నిపర్వతం నుంచి వెలువడిన లావానే 'గబ్బిలం' కావ్యం।

కర్మ సిద్ధాంతమున నోరు కట్టివేసి

స్వార్థలోలురు నా భుక్తిననుభవింత్రు

కర్మమన నేమొ, దానికీ కక్షయేమొ

ఈశ్వరుని చేత ఋజువు చేయింపవమ్మ!

అని గబ్బిలాన్ని కోరుతాడు। హేతువాది, వాస్తవికతావాది అయిన జాషువా ప్రశ్న ఇది। ఔషధంలేని అస్పృశ్యతా జాడ్యానికి వ్యతిరేకంగా జాషువా సంధించి విడిచిన నిశిత బాణం ఇది। ఆయన ఆర్థిక చైతన్యానికీ, తాత్త్విక చైతన్యానికీ నిదర్శనాలు ఈ పంక్తులు। "సహజమైన ప్రకృతి సౌఖ్యంబు నొక వ్యక్తి దొంగిలించి మనుట దొసగు నాకు" అని దోపిడీ తత్వాన్ని సమాజిక అక్రమంగా గుర్తించిన జాషువా పతితులు, భ్రష్టులు, బాధాసర్ప దష్టులు అయిన పీడిత పంచమ జాతి పక్షపాతి।

ప్రతిమల పెండ్లి సేయుటకు వందలు వేలు వ్యయించుగాని దుః

ఖితమతులైన పేదల పకీరుల శూన్యములైన పాత్రలన్

మెదుకు విదల్పదీ భరత మేదిని ముప్పది మూడుకోట్లదే

వత లెగబడ్డ దేశమున భాగ్యవిహీతుల క్షుత్తులారునే

"వాని నిద్ధరించి భగవంతుడే లేడు మనుజుడెట్లు గనికరించు" అన్న అభిప్రాయాన్ని వ్యాఖ్యానిస్తున్నాయి పై పంక్తులు। గబ్బిలానికి మార్గనిర్దేశం చేసేటప్పుడు కూడా నీ ప్రయాణంలో సుడిగాడ్పులిదురైతే "నిలువవచ్చుం ధర్మసత్రాలలో పిడుగులు వడ్డ" అని చెబుతూ॥ ఎలాంటి ప్రాణాపాయ సమయంలోనైనా "ప్రవేశ యోగ్యతలు పాపిన్నాకు లేవచ్చటన్" అని "పులుగుంబుట్ర"కంటే హీనమైన పంచముని దుస్థితిని వ్యక్తీకరిస్తాడు। ఈ దేశంలో పషుపక్షాదులకున్న గౌరమన్నా పంచములకు లేదనటం జగమెరిగిన సత్యం।

వాని తలమీద బులిమిన పంకిలమును

గడిగి కరుణింప లేదయ్యె గగనగంగ

గంగ కల్మషహారిణి అంటారు। అ విషయంలో ఇక ఆకాశగంగ విషయం చెప్పనక్కరలేదు। మరి అలాంటి ఆకాశగంగ కూడా ఆ పంచముడి నెత్తిమీద హైందవ సమాజం పులిమిన బురదను కడిగి దయచూపలేదట। ఎంత అమానుషం! ఎంత క్రూరం!

ఈ వర్ణ వ్యవస్థలోని అక్రమాన్ని మరింత వ్యంగ్యంగా గబ్బిలంతో చెప్పే మాటల్లో చెబుతాడు॥

ఆలయంబున నీవు వ్రేలాడు వేళ

శివుని చెవి నీకు గొంతచేరువుగ నుండు

మౌని ఖగరాజ్ఞి! పూజారిలేని వేళ

విన్నవింపుము నాదు జీవిత చరిత్ర!

దేవుడు కురుణించినా "పూజారి" వరమియ్యడనేది పాత బడ్ద సామెత। "అమ్మా! గబ్బిలమా? శివిడికి పంచముల ఆక్రందనలు విన్నవించే సమయంలో పూజారి గనక విన్నాడంటే నీకు "ప్రాయశ్చిత్తం" తప్పదు। అంతెందుకు, పూజారికి ఆ పరమ్ శివుడు కూడా భయపడతాడు। నీవు విన్నవించే విషయం పూజారికి తెలిసిందని ఆ దేవదేవుడికి తెలిస్తే 'అతడు కూడా' నీమీద కోపగిస్తాడమ్మా! కాబట్టి పూజారి విషయం జాగ్రత్తగా చూసుకో" అని హెచ్చరిస్తాడు। ఇలా ప్రతి పద్యంలో జాషువా పాఠకుల కళ్ళముందు ప్రత్యక్షమవుతాడు। సామాజిక రంగంలోనే కాదు కాళారంగంలో కూడా "పుట్టరాని చోట పుట్టిన" కారణంగా తరతరాలుగా జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని ఎత్తిచూపుతాడు జాషువా।

ఎంత కోయిల పాట వ్యధ యయ్యెనో కదా!

చిక్కు చీకటి వనసీమలందు,

ఎన్ని విన్నెలవాగు లింకి పోయెనో కదా!

కటిక కొండల మీద మిటకరించి,

ఎన్ని కస్తూరి జింక లీడేరెనో కదా!

మురికి తిన్నెల మీద పరిమళించి,

ఎన్ని ముత్తెపురాలు భిన్నమయ్యెనో కదా!

పండిన వెదురు జొంపములలోన,

ఎంత గంధవహన మెంత తంగెటి జున్ను

ఎంత రత్నకాంతి ఎంత శాంతి

ప్రకృతి గర్భమందు! భగ్నమైపోయెనో

పుట్టరాని చోట పుట్టుకతన

"కవికోకిల" బిరుదాంకుతుడు జాషువా। ఆయన కవితా మాధుర్యాన్ని ఆస్వాదించిన వారే కోకిల 'పంచమ స్వరం'లో కూస్తుందని శ్లేషల్ని ఆశ్లేషించి, భాషా ప్రౌఢిమ ప్రదర్శించి, తమ అక్కసు చాటుకోలేదా? అయినా సాహితీ ప్రియుల హృదయ ఫలకల మీద తన ముద్రను భద్రపరుచుకొన్నాడనేది ఎవరూ కాదనలేని వాస్తవం। అయినా సృజనాత్మకత(creativity)కి కూడా కులమతాల మలాములంటించిన 'భారతీయత'కు మంగళహారతులు పట్టవలసిందే మరి!

'గబ్బిలం' కావ్యం పై రేడియో ప్రసంగం ఇక్కడ వినవచ్చు

జాషువా ఆత్మకథాత్మక కావ్యం: గబ్బిలం (ఐదు)

2005-04-18T06:08:00.000+05:30

- డా, కఠెవరపు వెంకట్రామయ్య

అయితే ఇక్కడ చెప్పుకోవలసిన మరో విశేష లక్షణం జాషువాలో ఉంది। హైందవ సమాజంలోని దారుణమైన అస్పృశ్యతా సమస్యను చిత్రించిన జాషువా కవే పంచముల్లోని అంతర్భేదాల్ని ఎండాగడతాడు।

కలదమ్మా వ్రణమంటరానితన మాకర్ణింపు మీ ఇండియా

పొలమందుంగల మాలమాదిగలకున్ భూతేశుడే కాదు కృ

ష్ణులు, కృష్ణున్ని రసించు దైవములు క్రీస్తుల్, మస్తుగా బుట్టినన్

కలుపన్నేరరు రెండు జాతులను వక్కాణింప సిగ్గయ్యెడిన్

అని వ్యధ చెందుతాడు। అగ్ర వర్ణాల దౌష్ట్యాన్ని ఎంత నిర్భయంగా ఖండించాడో, అంతిమ వర్ణాల అజ్ఞానాన్ని అంత నిష్పాక్షికంగా నిరసించాడు జాషువా। ఒకవైపు స్వర్ణ హిందువుల దౌష్ట్యం పాము పడగలై బుసలు కొడుతుంటే, మాలలమనీ, మాదిగలమనీ 'ఐకమత్యాన్ని' మరచి కుమ్ములాటలో మునిగితేలే వారిని కలపటం ఎవరికీ సాధ్యం కాదని హెచ్చరిస్తాడు। అది నిజమే! కవి రాసిన అర్థశతాబ్దం తర్వాత కూడా ఆ స్థితిలో అడుగు ముందుకు వేయలేకపోవటానికి ఆత్మ విమర్శనం అవసరం కదా? కవ 'క్రాంరిదర్శి' అనటానికి వేరే నిదర్శనం కావాలా?

మత వైషమ్య నిరసనం, అస్పృశ్యతా నిరసనం, అంధ విశ్వాస నిరసనం, దారిద్ర నిరసనం అనే నాలుగు స్తంభాలపన జాషువా కవితా సౌధం నిలబడింది। ఆంతర్యాన్ని పరిశీలించటం, అసమానతను ప్రశ్నించడం, అన్యాయాన్ని ప్రతిఘటించడం - అయన కవిత్వానికి ఆయువు పట్టులు।

ముసుగులో గుద్దులాటలు పొసగవింక

హక్కు కలదయ్య ప్రశ్న సేయంగ నిన్ను!

అని సూటిగా భగవంతుణ్ణైనా ప్రశ్నిస్తాడు। ఈ చైతన్యంతో జాతి, మత, కుల శృంఖలాల్ని చేదించుకున్న జాషువా తాను "విశ్వనరుణ్ణి" అని ఉద్ఘాటిస్తాడు।

కులమతాలు గీచుకొన్న గీతల జొచ్చి

పంజరాన గట్టువడను నేను

నిఖిలలోకమెట్లు నిర్ణయించిన

నాకు తరుగులేదు విశ్వనరుడనేను
(ఖం।కా।భాగ।5.నేను)

కరుణ వీరరస కావ్యం:

అభ్యదయ కవిత్వంలో కరుణ వీరరసాలు సమ్యక్సమ్మేళనం చెంది కన్పిస్తాయి। భూత, వర్తమాన కాలాల్లోని సామాజిక అసమానతల్ని, దోపిడీని గుర్తించి, నిరూపించి॥ ఇప్పుడైనా వాస్తవాన్ని గ్రహించి, భవిష్యత్తులో ప్రగతి పథం వైపు - ఉన్న స్థితి నుండి ఉన్నత స్థితికి సాగిపొమ్మని చెబుతుంది। అభ్యదయ కవిత। స్థితి నిరూపణలో కరుణం, మార్గనిర్దేశంలో వీరం - ఈ రకం కవితల్లో ధ్వనిస్తాయి। జాషువా తన కవితల్లో కరుణ రసం లోంచి వీరరసాన్ని పొంగించాడు।

కరుణరస మొండె కఠిన రాక్షసముల్

హృదయములను గలచి ముదము గూర్చు

వేడి కంటె నీటి విలువ సహజమైన

చలువ లీను అశ్రువులకు లేదు।
(ముసాఫర్లు)

జాషువా అక్షరాల్లో చిందే కన్నీళ్ళు అగ్నికణాలు। నిమ్నజాతుల కన్నీటి నీరదాలు పిడిగులై దేశాన్ని కాల్చివేస్తాయని నొక్కి వక్కాణించే విస్ఫులింగాలు। "తల వాక్రుచ్చగరాని నెత్తుటి సిరా"తో రాసిన గబ్బిలం 'ఇద్ద కరుణా పరిణద్దరస ప్రబంఢము"గా 'భాష్ఫ కణాభిరామము' గా రూపెత్తింది।

జనులం చీలిచి పిప్పిజేసెడు దురాచారంబులన్ గాల మ

ట్టని విద్యాబలమేల? విద్యయన మౌఢ్యవ్యాఘ్రి కింపైనచో

జనమా? మోసపు వ్రాతకోతలకు రక్షాబంధమా? ఎందుకీ

మనుజత్వంబు నొసంగలేని చదువుల్ మైరేయపుం మైకముల్

ఈ విధమైన భావచాలనం జాషువా కవిలోని ప్రతిఘటనాత్మక వైఖరిని పట్టి ఇవ్వటం లేదూ? 'ఉరము నిక్క గల్కి యుద్రేకమొదవించు నవ్యకవి'లాగా జాషువా విప్లవాన్ని ప్రకటించలేదు। సంయమనాన్ని ప్రకటించాడు।

ధర్మ సంస్థాపనార్థంబు ధరణిమీద

నవత రించెదననె నభవుని తండ్రి

మునువు జన్మించి నెత్తికెత్తినది లేదు

నేడు జన్మింపకున్న మునిగినది లేదు

అని ఖరాఖండిగ చెబుతాడు। శిష్ట రక్షణకు, దుష్ట శిక్షణకు యుగ యుగంలోనూ సంభవిస్తానన్న ఆ శ్రీమహావిష్ణువు తొమ్మిది అవతారాల్లో ఎంతమంది రాక్షసుల్ని సంహరించాడో కానీ, ఆ రాక్షసుల్ని మించిన అభినవ రాక్షసులు కులమతాలనే ఆయుధాలతో జనుల్ని పీల్చి పిప్పి చేస్తున్నారు। మరి వాళ్లని అంతం చేయటానికి ఆ శ్రీమహావిష్ణువు ఎప్పుడు పుడతాడో? అసలు పుడతాడా? పుట్టి ఒరగబెట్టింది ఇంతకు ముందులేదు। ఇక మీదట ఒరుగుతుందన్న నమ్మకం లేదు। అవకాశవాదులు తమ స్వార్థం కోసం కల్పించుకొన్నవే ఈ పురాణాలు, ఈ కథలు అని జాషువా తీర్పు।

'గబ్బిలం' కావ్యం పై రేడియో ప్రసంగం ఇక్కడ వినవచ్చు

జాషువా ఆత్మకథాత్మక కావ్యం: గబ్బిలం (ఆరు)

2005-04-18T05:44:00.000+05:30

- డా, కఠెవరపు వెంకట్రామయ్య

వైరుధ్యంలో వైశిష్ట్యం:

అభ్యుదయ కవితా తత్వాన్ని జీర్ణించుకొన్న జాషువా సమకాలీన అభ్యుదయ కవుల్లా గేయ చందస్సునూ, వచన కవితా రీతినీ చేపట్టలేదు। శిష్ట వ్యవహారికాన్ని స్వీకరించనూ లేదు। సరళ గ్రాంధికాన్ని, ప్రాచీన పద్య చందస్సునూ సమాశ్రయించాడు। అయినా కండగల పద్యరచన జాషువాది। సమకాలీన పద్యకవుల్లో జాషువు పద్యం పొందినంత నిస్తుల ప్రచారం మరేకవి పద్యం పొందలేదనటం అతిశయోక్తి కాదు! సహజోక్తే! పద్య శిల్పం జాశువాదే। అభ్యుదయ కవుల్లో శ్రీశ్రీ గేయానికి ఎంత ప్రచారం, ప్రాశస్త్యం తెచ్చాడో॥ జాషువా పద్యానికి అంతటి జవజీవాల్ని తెచ్చిపెట్టాడు। కవిత్వానికి రూపం(form) కంటే వస్తువే ముఖ్యమని నిరూపించిన కవి జాషువా। వస్తువు(content) మారినపుడు రూపం కూడా మారటం సర్వసాధారణమైన సాహిత్య సూత్రం। అయిన ఆ సార్వత్రిక సూత్రాన్ని అధిగమించి కాలం పరీక్షల్లో నిలిచి గెలుపొందింది జాషువా పద్యం। పద్యం తెలుగువాడి సొంత సొత్తు। దాన్ని పసిగట్టి ప్రజల గుండెల్ని దోచుకున్నాడు। కాలానికి ఎదురొడ్డి నిలిచాడు। తన కవితను బ్రతికించుకున్నాడు। ఆయన పద్యంలోనే వ్రాశాడనీ, గ్రాంధిక భాష వాడాడనీ ఈ సహృదయ పాఠకుడు ఆయనకు దూరం కాలేదనటం వాస్తవం। చెప్పే విషయం చేవగలదై, చెప్పే విధానం జీవద్వంతమైతే పాఠకుడు ఎందుకు ఆదరించుడు? అవి రెండూ చేతగాని కవుల కావ్యాలు పేజీల లెక్కన కాదు। కేజీల లెక్కన మిగులుతాయి।

జాషువా - భవిష్యత్సమాజ దర్శనం:

"జీవితం నాకు ఎన్నో పాఠాలను నేర్పింది। నా గురువులు ఇద్దరు - పేదరికం, కులమత భేదం। ఒకటి నాకు సహనాన్ని నేర్పితే, రెండవది నాలో ఎదిరించే శక్తిని పెంచిందే గాని బానిసగా మాత్రం మార్చలేదు। దారిద్ర్యాన్ని, కులభేదాన్ని కుడా చీల్చి నేను మనిషిగా నిరూపించుకోదలిచాను। వాటిపై కత్తి కట్టాను। అయితే కత్తి నా కవిత। నా కవితకు సంఘంపై ద్వేషం లేదు। దాని విధానంపైనే నా ద్వేషం" (మా నాన్న।పు।10) - అన్నాడు జాషువా। అంటారానితనంలోని అవమానాన్ని, దారిద్ర్యంలోని బాధను తాను స్వయంగా అనుభవించాడు। తన తోటి సోదరులు, బంధువులు జీర్ణ కుటీరాలలో వుంటూ రోజుకూలిపై అర్థాకలితో మాడుతూ బ్రతక లేక బ్రతికే వారి బాధలను, జీవిత గాధలను ప్రత్యక్షంగా చూశాడు। దానికి రూపకల్పనే 'గబ్బిలం'। తెలివికి కలిమిలేములతో నిమిత్తం లేదనీ, ప్రతిభను కులమతాల తక్కెడలో తూచరాదనీ విశ్వసించి, కులమతాల కతీతమైన మానవతా తొణికిసలాడే మరో ప్రపంచం కోసం అర్రులు చాచిన జాషువా, 'గబ్బిలం' కావ్యంలో తాను ఎలాంటి సమాజాన్ని కోరుకుంటున్నాడో సూచించాడు। ప్రజలను బాధపెట్టే బహుదేవతలు లేని చోటు, నవనీత సమానమైన కవుల కమ్మని వాక్కు భయము లేకుండా వెల్లివిరిసే నేల ప్రభుత్వ పరంగా - పాలకవర్గాలు - సృజనాత్మక రచనల మీద 'ఆంక్షలు-నిషేధాలు' విధించని చోటు - ఎంతముందు చూపు జాషువాది? సంతానానికి భేదభావాలు నేర్పని తల్లిదండ్రులున్న స్థలం, తోడునీడలేని దుర్బలుల కాచే ప్రదేశం - ఇలాంటి దేశాన్ని, సమాజాన్ని కోరుకున్నాడు జాషువా।

భోగులాహరించు భుక్తి కన్నుల జూచి

పరమ పేదలు దుఃఖపడనిచోటు,

సాంఘికాచార పంచాస్య గర్జనమున

బెదరక జ్ఞానంబు పెరుగుచోటు,

జాతి వైషమ్య రాక్షస పదాహతి చేసి

కందక కళలు పెంపొందుచోటు,

పరిపాలక క్రూరతర కరాసికి లొంగి

పోక స్వేచ్ఛాలక్ష్మి పొదలు చోటు,

అనద బిడ్డలు జూడ నెయ్యింపు సుతుల

ముద్దులాడని గుణనిధుల్ బుట్టుచోటు

చెప్పగదమ్మ చూచివచ్చితివె నీవు

నిశ్చయింబుగ వాసముండెదను నేను

జాషువా ఆశించిన 'కొత్తలోక'మిది। ఇటువంటి భావాలతో 'గబ్బిలం' నిజమైన సామాజిక వాస్తవికతావాద (social realistic) కావ్యం। కర్మ సిద్ధాంతం నుంచి కవిత్వం దాకా॥ వినుకొండ నుంచి వెండికొండ దాకా॥ నన్నయ నుండి వేమన దాకా ఇలా ఆయన హృదయాన్ని స్పృశించి, స్పందింపజేసిన ప్రతి అంశాన్ని రసవత్తరంగా మలచిన సామాజిక సందేశాన్ని అందించిన కవి జాషువా। సమాజ సముద్ర మధనం చేసి జాషువా సాధించిన అమృత కలశం 'గబ్బిలం'। దళిత వేదనకు అక్షర రూపం 'గబ్బిలం'

కోటానుకోట్ల నరులొక

మేటి జగన్మాతృసుతులు మిత్రులని మదిం

చాటింపు మీ సువార్తన్

జాటింపుము జీవితంబు సార్థక్యమగున్ (ముసాఫరులు)

'గబ్బిలం' కావ్యం పై రేడియో ప్రసంగం ఇక్కడ వినవచ్చు

------------------------------------------------------- సమాప్తం